“Cứ cái gì cho vào mồm là không được gửi, […] tiền thì họ bảo gửi bao nhiêu cũng được”, “tù nhân giờ rất thiệt thòi”, “rất khó khăn”, “buồn và nghẹt thở”, gia đình của các phạm nhân cảm thán về quy định mới tại Thông tư 88 của Bộ Công an.
Theo dòng thời sự: Ngày 10/6/2026, Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 88 quy định về chế độ gặp, nhận quà và liên lạc của phạm nhân. Theo đó, kể từ ngày 1/7/2026, người nhà phạm nhân nếu muốn gửi thực phẩm thì “phải mua tại căng-tin” của trại giam. Trường hợp căng-tin tại trại giam không “đáp ứng được” thì giám thị trại giam sẽ “xem xét, quyết định” (Khoản 1, Điều 8).
- Tuy nhiên, Thông tư 88 không quy định rõ điều kiện khả dĩ nào để giám thị có thể “xem xét, quyết định” các yêu cầu từ phía gia đình phạm nhân.
- Ngoài ra, quy định mới cũng giới hạn các đồ vật được gửi qua đường bưu chính, trong đó không bao gồm thực phẩm (Khoản 4, Điều 8).
- Thông tư này được ban hành theo đề nghị của cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý Trại giam, Cơ sở Giáo dục Bắt buộc, Trường giáo dưỡng.
- Theo bảng giá thực phẩm được niêm yết tại Trại giam An Phước (TP. Hồ Chí Minh) vào tháng 8/2026, giá 1 chai dầu gội 170g là 74.200đ, 30 gói mì Hảo Hảo là 141.000đ, 10 gói cà phê có giá 74.300đ, 1 con gà (chỉ bán nguyên con) có giá 300.000đ. Giá bán các mặt hàng này cao hơn khoảng 20-30% so với giá thị trường.
Bên này nói gì: Chia sẻ các trải nghiệm thăm gặp người thân trực tiếp gần đây, gia đình của một số phạm nhân bày tỏ lo ngại và bức xúc liên quan đến quy định mới tại Thông tư 88.
- Trả lời Luật Khoa, cô Đỗ Thị Thu, người nhà của ông Trịnh Bá Phương (trại giam An Điềm, Đà Nẵng), ông Trịnh Bá Tư (Trại giam số 6, Nghệ An) và bà Cấn Thị Thêu (Trại giam số 5, Thanh Hoá) cho biết: “Trại của anh Phương thì dễ hơn một chút là họ vẫn cho em gửi nhưng phải đi thăm trực tiếp còn gửi bằng đường bưu điện thì họ chặn từ lúc gửi từ bưu điện. Họ chỉ cho gửi các món đồ như quần áo, xà phòng thôi”.
- Tuy nhiên, Trại giam số 5 và số 6 “không cho gửi cái gì, kể cả gặp trực tiếp cũng không cho gửi, bất cứ cái gì liên quan đến cho vào mồm, bây giờ thì chỉ đi người không thôi”, cô Thu chia sẻ về hai lần thăm người nhà lần lượt vào hai ngày 12 và 15/8.
- Nhận định về quy định mới, cô Thu cho rằng: “Bây giờ các tù nhân rất là thiệt thòi, muốn gửi đồ cũng không gửi được nữa. Chỉ được gửi tiền thôi, họ nói là gửi tiền thì gửi thoải mái nhưng đâu phải gia đình nào cũng có điều kiện để gửi tiền đâu”.
- Người nhà của một phạm nhân (giấu tên vì lý do an ninh) chia sẻ với Luật Khoa sau lần thăm gặp vào ngày 23/8: “Đồ của trại không nhiều, giá cả và chất lượng chưa biết thế nào. Tôi chỉ trả tiền, không được nhìn thấy đồ ăn, trại chuyển vào sau. […] Tôi nghĩ sẽ rất khó khăn với nhiều gia đình vì chi phí quá lớn (300 nghìn/con gà hoặc vịt, không bán lẻ). Lần rồi đi thăm, đồ ăn mang theo không có gì mà lòng thì nặng trĩu”.
- Chia sẻ trên trang Facebook cá nhân về lần đi thăm ông Nguyễn Tường Thuỵ vào ngày 27/8, bà Phạm Thị Lân, vợ ông, cho biết: “[…] Lần này thăm không được gửi thức ăn làm nhà em mất hết cả ‘cái sự’ phấn chấn. […]. Thật sự buồn và cảm giác nghẹt thở vì cái Thông tư 88 lắm, liệu có nên làm đơn phản ánh về thông tư này không nhỉ”.
Bên này nói gì: Ngày 3/9, Luật Khoa đã gọi điện cho Trại giam số 5 và Trại giam An Phước để hỏi thêm thông tin nhưng điện thoại không đổ chuông.
Ngược dòng thời gian: Dự thảo Thông tư 88 được Bộ Công an công bố và lấy ý kiến từ ngày 27/2 – 8/3/2026. Tuy nhiên, tại dự thảo này, các quy định về hạn chế việc gửi thực phẩm cho phạm nhân theo Khoản 1, Điều 8 của thông tư chính thức không được đề cập.
- Bộ Công an, sau đó, không công khai hồ sơ góp ý cho dự thảo Thông tư 88.
- Ngày 10/6/2026, bộ này công bố bản chính thức của Thông tư 88 với các nội dung thay đổi đáng kể so với nội dung dự thảo.
- Hiện chưa rõ vì sao Bộ Công an lại điều chỉnh như vậy và không rõ quá trình lấy ý kiến, sửa đổi diễn ra ra sao.
- Luật Khoa đã gọi điện cho Cục Cảnh sát Quản lý Trại giam, Cơ sở Giáo dục Bắt buộc, Trường Giáo dưỡng (đơn vị soạn thảo) vào chiều ngày 7/9 để hỏi thêm thông tin nhưng điện thoại cũng không đổ chuông.
Ý kiến chuyên gia: Theo ông Nguyễn Văn Hải (blogger Điếu Cày), một cựu tù nhân và là một trong những nhà hoạt động nổi bật cho quyền của tù nhân, người từng chuyển 11 nhà tù khác nhau, nhận xét: “Rất khó cho tù nhân. Kể cả gia đình có tiền thì mua hàng của căng-tin cũng không được ngon, và đắt”.
- Ông cho rằng: “Ở tù thì chờ gia đình gửi đồ ăn lên, có tiền thì mua đồ ăn, ngày nào cũng phải mua đồ ăn hết chứ nếu không thì cơm tù không ăn được. Ví dụ người ta nói một tháng được bao nhiêu ký gạo, bao nhiêu ký rau, v.v theo Nghị định 113. Nhưng vấn đề là người ta phân phối nó như thế nào. Một số trại thì chia ra nhưng đa số nhà tù thì họ gom vào một ngày. Vì vậy nên người ta phải có đồ ăn ở nhà gửi vào. Khi mà cấm như thế này rất khó khăn cho anh em trong tù, đặc biệt tù chính trị vì người trong Nam đưa ra ngoài Bắc, người ngoài Bắc đưa vào trong Nam. Rất xa xôi cách trở, gia đình đi thăm nuôi rất tốn kém khó khăn”.
- Về mặt tình cảm, ông Hải nhận định: “Thường gia đình gửi vào thì người ta sẽ nghĩ xem là mình thích ăn món gì rồi gửi vào. Đó là hương vị gia đình quen thuộc. Ngoài quyền được gửi ra thì đó còn là tình cảm gia đình. Bây giờ dùng thông tư này là cắt luôn cả tình cảm gia đình”.
- Ông Hải cũng lo ngại đến khả năng tiếp cận của một số gia đình có hoàn cảnh khó khăn, ông kể: “Với gia đình nghèo thì ảnh hưởng lắm. Tôi nhớ là ở Trại Cái Tàu (Cà Mau), gia đình ở dưới nghèo, một ngày người ta không làm được ra một ngàn đồng. Người ta làm đồng về bắt được con gì thì họ phơi con đó. Xong đến lúc đi thăm nuôi họ gói vào những gói giấy báo toàn là cá lụn vụn, chứ không có tiền mua. Có những người nghèo đến nỗi như thế”.
