Trong diễn văn tiếp đón TT Donald Trump, Tập Cận Bình phát biểu: “Liệu Trung Quốc và Hoa Kỳ có thể vượt qua ‘Bẫy Thucydides ‘ và kiến tạo một mô hình mới cho quan hệ giữa các cường quốc hay không? Liệu chúng ta có thể cùng nhau ứng phó với các thách thức toàn cầu và mang lại sự ổn định lớn hơn cho thế giới hay không? Liệu chúng ta, vì lợi ích và sự thịnh vượng của nhân dân hai nước cũng như vì tương lai của nhân loại, có thể cùng nhau xây dựng một tương lai tươi sáng hơn cho mối quan hệ song phương giữa chúng ta hay không?”
Đây không phải là lần đầu tiên họ Tập đưa lý thuyết chính trị ‘Bẫy Thucydides ‘ vào quan hệ giữa Mỹ và Trung Cộng (TC) và cũng không phải là lần đầu tiên Tập Cận Bình kêu gọi “ổn định”, “ứng phó các thách thức toàn cầu”, “xây dựng một tương lai tươi sáng” cho nhân dân Mỹ, Trung Quốc và nhân loại.
Những ngôn từ hoa mỹ “hòa bình, ổn định” đó đã được Hitler tuyên bố nhiều lần chỉ vài tháng trước khi nghiền nát Ba Lan (1939).
Chu Ân Lai cũng tuyên bố “sống chung hòa bình” tại Hội nghị Bandung (1955) trước khi xây dựng một “phong trào Maoist” toàn thế giới và hậu quả là 2 triệu thường dân bị Khmer Đỏ giết, Peru với 30,000 người bị các nhóm Maoist giết và hàng triệu người vô tội bị các phong trào Maoist giết tại Nepal, Ấn Độ v.v…
Chính Tập Cận Bình cũng tuyên bố tại Vườn Hoa Hồng tháng 9, 2015, nguyên văn: “Trung Quốc không có ý định quân sự hóa quần đảo Trường Sa, đồng thời các tiền đồn của Trung Quốc sẽ không ‘nhắm vào hay gây ảnh hưởng tới bất kỳ quốc gia nào.’” (China’s Empty Promises in the South China Sea, Press Statement, Morgan Ortagus, Department Spokesperson, September 27, 2020)
Như cả thế giới thấy hôm nay trên khu vực Hoàng Sa và Trường Sa, các đảo TC chiếm của Việt Nam trước đây đã trở thành các căn cứ quân sự hiện đại của TC. Những căn cứ này không phải là đối thủ của Hạm Đội Thứ Bảy của Mỹ, tuy nhiên với Việt Nam, cách đất liền chỉ 170 hải lý, là một đe dọa giết người. Đà Nẵng có thể trở thành bình địa bất cứ lúc nào.
Bài viết dưới đây giải thích lý do họ Tập đưa lý thuyết ‘Bẫy Thucydides ‘ ra lần nữa: (1) tránh né đối đầu trực tiếp với Mỹ qua việc chạy đua võ trang không giới hạn như đã làm sụp đổ LX và (2) lấy lòng đại diện của giới tư bản Mỹ đang có mặt.
“Bẫy Thucydides” là gì?
“Bẫy Thucydides” phát xuất từ câu nói của sử gia Thucydides (460 BC-400 BC) rút ra sau khi nghiên cứu và hoàn thành bộ sử Lịch sử Chiến tranh Peloponnesian (History of The Peloponnesian).
Nguyên văn câu nói của Thucydides: “Sự trỗi dậy của Athens và nỗi lo lắng được lan truyền mạnh ở Sparta sẽ làm cho chiến tranh không thể nào tránh khỏi.” (It was the rise of Athens and the fear that this inspired in Sparta that made war inevitable.)
Đề án “Thucydides’s Trap” tại Harvard Kennedy School tổng kết 16 xung đột xảy ra trong lịch sử thế giới. Trong số đó chỉ có 3 xung đột là tránh được chiến tranh và 13 xung đột khác đã dẫn tới chiến tranh. Nói một cách dễ hiểu lãnh đạo của các quốc gia trong 13 cuộc chiến đó đã rơi vào “bẫy Thucydides”. Thế Chiến Thứ Nhất và Thế Chiến thứ Hai là hai trường hợp rơi vào bẫy đẫm máu nhất.
“Bẫy Thucydides” Trong Quan Hệ Mỹ-TC
Áp dụng vào quan hệ cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Cộng, câu nói của Thucydides có thể viết lại cho thích hợp: “Sự trỗi dậy của Trung Cộng và nỗi lo lắng được lan truyền mạnh tại Mỹ sẽ làm chiến tranh Mỹ-Trung không thể nào tránh khỏi.”
Phân tích của người viết dựa trên cơ sở chiến tranh là một chọn lựa không tránh khỏi giữa Trung Cộng (TC) và phe đồng minh dân chủ do Mỹ lãnh đạo trong tương lai.
Việc Tập Cận Bình công khai đưa Trung Cộng trở lại thời Mao, tức một người trị muôn người, cho thấy tham vọng của y mà báo chí quốc tế phân tích sau đại hội CSTQ lần thứ 19 đã thành sự thật.
Con đường đi của Tập về tham vọng không khác gì mục đích của Hitler đối với Châu Âu.
Giống Hitler, họ Tập thích phô trương.
Đại hội đảng CS Trung Quốc lần thứ 19 thu hút 3068 phóng viên báo chí, trong số đó có 60% là báo chí quốc tế. Những vấn đề được thảo luận không chỉ các thành tựu trong quá khứ mà các nhà phân tích gọi là “sự trỗi dậy của Trung Quốc phiên bản 1”mà còn các chiến lược phát triển trong tương lai được gọi là “sự trỗi dậy của Trung Quốc phiên bản 2” hay thời đại Tập Cận Bình. Khác với “phiên bản 1” tập trung vào phát triển kinh tế, phiên bản 2 sẽ mở rộng đến vai trò của Trung Cộng trong hệ thống thế giới đang tồn tại.
Giống Hitler trong giai đoạn đầu của thập niên 1930, họ Tập ca ngợi hòa bình và hữu nghị dù tại lục địa bộ máy tuyên truyền đang ngày đêm đun sôi lò lửa dân tộc cực đoan Đại Hán.
Hitler phát biểu trước Quốc Hội Đức Quốc Xã năm 1932: “Đức Quốc, và đặc biệt là chính phủ Đức hiện nay không có mong muốn nào khác hơn là được sống trong điều kiện hòa bình và thân hữu với các nước láng giềng… Tôi muốn nhân dân Đức học hỏi để thấy những thực tế lịch sử của các quốc gia khác, trong đó một người hoang tưởng có thể muốn chúng rơi vào quên lãng, nhưng không thể bị lãng quên.”
Tập Cận Bình phát biểu cùng một giọng điệu tại Liên Hiệp Quốc tháng 9, 2015: “Chúng ta nên xây dựng một tinh thần hợp tác qua đó các quốc gia đối xử nhau công bằng, cam kết để tham khảo lẫn nhau và bày tỏ sự hiểu biết hỗ tương.
Nguyên tắc bình đẳng chủ quyền củng cố Hiến Chương Liên Hiệp Quốc. Tương lai của thế giới tùy thuộc vào sự đóng góp của mọi quốc gia. Tất cả quốc gia đều bình đẳng. Những nước lớn, mạnh, giàu không nên hiếp đáp các nước nhỏ, nghèo và yếu.”
Nhưng khác Hitler, họ Tập đi sau, khôn ngoan hơn, học kinh nghiệm thất bại của Đức Quốc Xã, có thời gian và vốn liếng để chuẩn bị các phương án chinh phục ngắn hạn cũng như lâu dài.
Trong diễn văn đọc tại Seattle tối 22 tháng 9, 2015, Tập Cận Bình phát biểu:”Không có cái gì gọi là “Bẫy Thucydides” trong thế giới cả. Nhưng nếu các cường quốc tiếp tục phạm phải các sai lầm chiến lược, họ tạo ra bẫy cho chính họ.”
Để làm giảm “sự lo lắng đang lan truyền mạnh tại Mỹ”, họ Tập dùng miếng mồi kinh tế để lấy lòng và trấn an nỗi lo của giới tư bản Mỹ.
Đảng CS Trung Quốc có thừa tiền đang đầu tư tại các ngân hàng lớn trên thế giới. Tính theo Tổng Sản Lượng Nội Địa Trung Cộng, nền kinh tế Trung Cộng năm 2025, theo ước tính từ Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF) , được xếp vào hạng thứ hai, sau Mỹ, với trên 19.6 trillion dollars.
Những phương tiện xa xỉ này Hitler không có trước Thế Chiến Thứ Hai.
Ngoài Mỹ, họ Tập cũng dùng vũ khí kinh tế để mua chuộc, đe dọa các quốc gia đối phương hay có khả năng trở thành đối phương tại Á Châu.
Họ Tập biết phần lớn các quốc gia đang có chung biên giới và quan hệ kinh tế với Trung Cộng, ngoại trừ Lào, CSVN và Bắc Hàn, đều là các nước dân chủ và tồn tại trên các nguyên tắc dân chủ.
Khái niệm “trung lập” hay “bang giao bình đẳng”, hay “hợp tác cùng có lợi” không tồn tại một khi chiến tranh khu vực hay thế giới xảy ra, nhất là các quốc gia trong vùng độn (buffer states) hay nằm trên trục chiến tranh như Việt Nam.
Theo tinh thần của diễn văn đọc trước đại hội đảng CSTQ, mục đích tối hậu của Tập Cận Bình là thống trị Á Châu và ảnh hưởng thế giới.
Trung Cộng vào dịp kỷ niệm 100 năm ngày thành lập nhà nước CS, sẽ là quốc gia quan trọng nhất trên thế giới. Danh từ “cường quốc” được lập lại nhiều lần trong diễn văn của họ Tập.
Tuy nhiên, họ Tập muốn đạt đến mục đích bành trướng đó mà không phải đương đầu trong các xung đột quân sự với Mỹ và các quốc gia đồng minh Nhật, Hàn hay có khả năng trở thành đồng minh như Úc, Ấn, khối ASEAN và cả Cộng đồng Châu Âu có quyền lợi tại Á Châu.
Nhiều nhà phân tích đồng ý, nếu biết Tập sợ vướng “Bẫy Thucydides” thì thay vì mềm dẻo, hòa hoãn với Tập Cận Bình như Neville Chamberlain đã làm đối với Adolf Hitler, lãnh đạo các quốc gia có quyền lợi bị va chạm phải tỏ ra cứng rắn và có những biện pháp trả đũa thích đáng trước mọi hành vi bành trướng dù rất nhỏ của Tập Cận Bình.
Trần Trung Đạo
