Cuộc xoay trục quyền lực toàn cầu 2026: từ “trục Trump–Putin” đến liên minh châu Âu–Kyiv
Có một khoảnh khắc mang tính bước ngoặt trong mọi cuộc chiến lớn.
Không phải khi xe tăng tiến vào thủ đô.
Không phải khi lãnh thổ đổi màu trên bản đồ.
Mà là khi cán cân quyền lực vô hình bắt đầu đổi chiều.
Năm 2026 có thể chính là khoảnh khắc đó của cuộc chiến Ukraine.
Trong suốt hai năm qua, Vladimir Putin đặt cược rằng:
- thời gian sẽ đứng về phía Nga,
- Donald Trump sẽ làm suy yếu NATO,
- châu Âu sẽ chia rẽ,
- và Ukraine cuối cùng sẽ bị buộc phải chấp nhận mất lãnh thổ.
Thoạt nhìn, mọi thứ từng dường như đang đi đúng kịch bản của Kremlin.
Trump trở lại với chính sách gây sức ép lên Kyiv.
Viện trợ quân sự bị dùng như đòn bẩy chính trị.
Washington chặn chia sẻ tình báo trong những thời điểm nhạy cảm.
Các kênh “ngoại giao bóng tối” giữa thân tín Trump và Moscow xuất hiện ngày càng nhiều.
Trong khi đó, Trump:
- gây chiến thương mại với đồng minh,
- áp thuế toàn cầu,
- đe dọa Greenland,
- tấn công NATO,
- và làm rung chuyển toàn bộ cấu trúc liên minh phương Tây hậu 1945.
Ở thời điểm đó, Ukraine dường như không còn nhiều lá bài.
Nhưng lịch sử thường xoay chiều ở đúng thời điểm các cường quốc bắt đầu tin rằng họ đã chiến thắng.
SAI LẦM CHIẾN LƯỢC LỚN NHẤT CỦA TRUMP
Sai lầm lớn nhất của Trump không phải Ukraine.
Mà là ông ta cùng lúc mở quá nhiều mặt trận quyền lực.
Trump tin rằng:
- có thể ép Ukraine nhượng bộ,
- vừa tái cấu trúc NATO,
- vừa gây áp lực thương mại lên châu Âu,
- vừa mở rộng chiến tranh kinh tế toàn cầu,
- vừa duy trì ảnh hưởng Trung Đông,
- đồng thời tái công nghiệp hóa nước Mỹ bằng thuế quan.
Nhưng quyền lực toàn cầu không vận hành như một chương trình truyền hình thực tế.
Khi Trump áp thuế toàn cầu, ông không chỉ đánh vào Trung Quốc.
Ông ta làm tổn thương chính các đồng minh cần thiết nhất cho cuộc cạnh tranh dài hạn.
Khi đe dọa Greenland và công khai nghi ngờ NATO, Trump không chỉ tạo khủng hoảng ngoại giao.
Ông vô tình thúc đẩy châu Âu đi đến kết luận lịch sử:
Hoa Kỳ có thể không còn là người bảo lãnh cuối cùng cho an ninh châu Âu nữa.
Và chính khoảnh khắc đó đã thay đổi toàn bộ cuộc chơi.
CHÂU ÂU THỨC TỈNH
Điều Putin mong muốn nhất là:
một NATO chia rẽ.
Nhưng điều ông nhận được lại là:
một châu Âu đang học cách sống mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào Mỹ.
Đức tái vũ trang.
Ba Lan quân sự hóa ở tốc độ chưa từng có.
Bắc Âu hội nhập quốc phòng sâu hơn.
EU mở rộng sản xuất đạn pháo, drone, phòng không và công nghệ chiến tranh điện tử.
Ukraine từ vị trí “người xin viện trợ”
dần trở thành:
- phòng thí nghiệm chiến tranh hiện đại,
- trung tâm sản xuất drone,
- và tuyến phòng thủ chiến lược của toàn bộ châu Âu.
Nếu năm 2022 Ukraine gần như không có lá bài,
thì năm 2026 Kyiv đã có cả một bộ bài chiến lược:
- công nghiệp drone,
- dữ liệu chiến trường,
- mạng lưới hậu cần EU,
- khả năng tấn công chiều sâu,
- và sự đồng cảm chiến lược ngày càng lớn từ châu Âu.
CUỘC CHIẾN IRAN: KHOẢNH KHẮC THẾ GIỚI GIẬT MÌNH
Bước ngoặt thật sự đến từ Trung Đông.
Trump tin rằng một cuộc chiến Iran ngắn hạn sẽ:
- phô diễn sức mạnh Mỹ,
- tái lập răn đe,
- và củng cố vị thế chính trị trong nước.
Nhưng điều xảy ra lại hoàn toàn ngược lại.
Cuộc chiến Iran phơi bày:
- giới hạn hậu cần của Mỹ,
- sự mệt mỏi chiến tranh của cử tri Mỹ,
- và thực tế rằng Washington không còn đủ nguồn lực để kiểm soát nhiều chiến trường lớn cùng lúc.
Khi hàng loạt khí tài bị hút vào Trung Đông,
cán cân chiến lược tại châu Âu thay đổi ngay lập tức.
Quan trọng hơn:
thế giới nhìn thấy tương lai chiến tranh mới.
Drone giá rẻ.
Tên lửa phi đối xứng.
Chiến tranh tiêu hao bằng AI và công nghiệp dân dụng cải tiến.
Sau Iran, các quốc gia ồ ạt mua drone.
Ukraine hưởng lợi lớn nhất.
Kyiv không chỉ có thêm đơn hàng quốc phòng.
Họ có thêm:
- vốn,
- công nghệ,
- dây chuyền sản xuất,
- và vai trò trung tâm trong học thuyết chiến tranh mới của phương Tây.
GIÁ DẦU: CON DAO HAI LƯỠI CỦA PUTIN
Ban đầu, giá dầu tăng mạnh giúp Nga thở được.
Nhưng lợi ích đó nhanh chóng bị vô hiệu hóa.
Ukraine bắt đầu:
- đánh vào cảng xuất khẩu,
- nhà máy lọc dầu,
- kho nhiên liệu,
- và hạ tầng logistics năng lượng Nga.
Điều này tạo ra một nghịch lý chiến lược:
Trump vô tình giúp giá dầu tăng,
nhưng Ukraine lại khiến Nga khó tận dụng lợi nhuận dầu khí.
Moscow có doanh thu cao hơn trên giấy.
Nhưng năng lực xuất khẩu thực tế bị bào mòn.
Đó là lý do Kremlin ngày càng lệ thuộc:
- vào “shadow fleet,”
- vào Trung Quốc,
- và vào các mạng lưới tài chính vòng ngoài.
HUNGARY: ĐIỂM GÃY CỦA QUỐC TẾ CÁNH HỮU
Một biến cố bị đánh giá thấp nhưng cực kỳ quan trọng là cuộc bầu cử Hungary.
Trong nhiều năm, Budapest là mắt xích trung tâm của mạng lưới cánh hữu quốc tế:
- CPAC Europe,
- hệ sinh thái truyền thông dân túy,
- các quỹ chính trị,
- và mạng lưới ảnh hưởng xuyên Đại Tây Dương.
Việc chính phủ mới:
- điều tra tham nhũng,
- nhắm tới hơn 20 tỷ USD ngân sách bị nghi thất thoát,
- và thông qua viện trợ Ukraine,
đã tạo ra một cú đứt gãy chiến lược.
Không chỉ tiền bạc bị ảnh hưởng.
Mà cả mạng lưới tuyên truyền và điều phối chính trị quốc tế của phe dân túy cũng bắt đầu rạn nứt.
Đây là một đòn gián tiếp nhưng cực mạnh vào không gian ảnh hưởng của Trump và Putin tại châu Âu.
TRUMP ĐANG ĐƠN ĐỘC HƠN BAO GIỜ HẾT
Điểm nguy hiểm nhất với Trump lúc này không phải đối thủ bên ngoài.
Mà là sự xói mòn quyền lực bên trong.
Lạm phát kéo dài nhiều năm.
Giá nhiên liệu tăng do chiến tranh Iran.
Mệt mỏi chiến tranh.
Quyền lực chiến tranh vượt thời hạn gây tranh cãi hiến pháp.
Phong trào MAGA chia rẽ.
Nhiều “siêu MAGA” quay sang chỉ trích Trump.
Các kênh truyền thông MAGA bắt đầu phân hóa công khai.
Trong khi đó:
- đồng minh châu Âu tránh xa cuộc chiến Iran,
- nhiều nước không cho sử dụng căn cứ,
- đồng minh vùng Vịnh giữ khoảng cách,
- và Trump bị đẩy vào tình thế gần như tự gánh một cuộc chiến cách Mỹ hơn 12.000 km.
Đó là hình ảnh ngược hoàn toàn với nước Mỹ hậu 9/11.
ĐÒN PHÁP LÝ ĐANG BÓP NGHẸT HỆ SINH THÁI TÀI CHÍNH CỦA TRUMP
Một mặt trận khác đang âm thầm siết chặt Trump:
tài chính và tiền điện tử.
Các vụ kiện liên quan đến:
- DJT,
- World Liberty Financial (WLF),
- stablecoin,
- và các nguồn vốn nước ngoài
đang buộc các cơ quan giám sát phải quay lại cuộc chơi.
Nếu các vụ kiện mở rộng khám phá pháp lý (discovery),
toàn bộ mạng lưới dòng tiền quốc tế quanh WLF có thể bị phơi bày:
- UAE,
- các quỹ đầu tư vùng Vịnh,
- token holdings,
- các giao dịch liên quan chính sách,
- và khả năng “bán ảnh hưởng chính trị.”
Đây là lý do vụ việc nguy hiểm hơn rất nhiều so với một scandal tài chính thông thường.
Bởi nó đe dọa trực tiếp:
tính hợp pháp của quyền lực chính trị Trump.
Nếu UAE hoặc các nhà đầu tư vùng Vịnh bắt đầu rút lui,
toàn bộ cấu trúc tài chính của WLF có thể đối diện hiệu ứng domino.
PUTIN ĐANG ĐUỐI THẬT SỰ
Trong khi Trump mất dần đòn bẩy chính trị,
Putin cũng đang mất dần đòn bẩy quân sự.
Nga vẫn còn nguy hiểm.
Nhưng Moscow không còn khả năng áp đặt chiến tranh theo ý mình.
Ukraine giờ đây:
- đánh sâu hàng ngàn km,
- xuyên thủng hạ tầng quân sự,
- tấn công nhà máy lọc dầu,
- và gây tổn thất tâm lý ngay trong không gian biểu tượng của Nga.
Trong khi đó:
- Nga không mở được chiến dịch lớn quyết định,
- tiêu hao nhân lực rất cao,
- và bắt đầu xuất hiện dấu hiệu khủng hoảng công nghệ quân sự.
Việc Nga bắt giữ giám đốc chương trình drone quốc gia là tín hiệu cực kỳ đáng chú ý:
Kremlin hiểu rằng họ đang tụt lại trong cuộc chiến công nghệ chiến trường mới.
Điều nguy hiểm nhất với Moscow hiện nay không phải mất vài km lãnh thổ.
Mà là:
thời gian bắt đầu đứng về phía Ukraine.
KHI TRUMP HẾT BÀI, PUTIN CŨNG HẾT BÀI
Có lẽ đây là điều lớn nhất đang xảy ra mà nhiều người chưa nhìn thấy.
Trump từng có:
- lá bài viện trợ,
- lá bài tình báo,
- lá bài NATO,
- lá bài chia rẽ châu Âu.
Nhưng từng lá bài một đã bị vô hiệu hóa.
Khoản viện trợ bị trì hoãn cuối cùng cũng được thay thế bằng nguồn lực châu Âu.
EU tăng tốc quốc phòng.
Ukraine xây được nền công nghiệp chiến tranh riêng.
Các liên minh mới hình thành ngoài quỹ đạo Washington.
Và khi Trump mất dần quyền lực chính trị,
Putin cũng mất dần hy vọng rằng thời gian sẽ cứu ông ta.
Đó là lý do Kremlin bắt đầu mềm giọng.
Không phải vì Nga đã thua.
Mà vì Moscow bắt đầu hiểu:
cửa sổ chiến thắng đang khép lại.
Không chỉ vũ khí, châu Âu đã xây dựng những trung tâm dữ liệu riêng, họ nhìn thấy một nước Mỹ để tư nhân nắm những mảng then chốt của an ninh quốc gia và các chiến dịch can thiệp bầu cử của Nga-Trung Quốc qua các nền tảng mạng xã hội do tư nhân nắm giữ đang gây nguy hại cho nền dân chủ nhiều nước.
Đúng — và đây thực ra là một trong những chuyển động chiến lược quan trọng nhất nhưng ít được chú ý nhất của giai đoạn 2025–2026:
cuộc chiến Ukraine không chỉ thúc đẩy châu Âu tái vũ trang quân sự, mà còn thúc đẩy một “cuộc ly khai công nghệ chiến lược” khỏi mô hình Mỹ hóa của Internet toàn cầu.
Đây là mảnh ghép rất quan trọng nên bổ sung vào bài vì nó giải thích:
vì sao sự xoay trục hiện nay không còn chỉ là NATO hay xe tăng,
mà là toàn bộ kiến trúc quyền lực của phương Tây đang được viết lại.
Bạn có thể phát triển thành một chương rất mạnh như sau:
CHÂU ÂU KHÔNG CHỈ TÁI VŨ TRANG — HỌ ĐANG TÁI CHỦ QUYỀN DỮ LIỆU
Nếu năm 2022 khiến châu Âu thức tỉnh về năng lượng và quốc phòng,
thì giai đoạn 2025–2026 khiến họ thức tỉnh về dữ liệu và hạ tầng số.
Trong nhiều thập niên, châu Âu phụ thuộc gần như hoàn toàn vào:
- điện toán đám mây Mỹ,
- nền tảng mạng xã hội Mỹ,
- hệ điều hành Mỹ,
- AI Mỹ,
- và các trung tâm dữ liệu nằm dưới ảnh hưởng pháp lý của Washington.
Mô hình đó từng được xem là hiệu quả và tự nhiên trong thế giới hậu Chiến tranh Lạnh.
Nhưng giờ đây, Brussels bắt đầu nhìn nó như một rủi ro an ninh quốc gia.
NỖI SỢ MỚI CỦA CHÂU ÂU: “TƯ NHÂN HÓA CHỦ QUYỀN”
Điều khiến giới hoạch định chiến lược châu Âu lo ngại không chỉ là Donald Trump.
Mà là cấu trúc quyền lực mới của nước Mỹ:
nơi các tỷ phú công nghệ tư nhân nắm giữ những hạ tầng sống còn của nền dân chủ phương Tây.
Trong mô hình đó:
- mạng xã hội quyết định dòng chảy thông tin,
- AI định hình nhận thức công chúng,
- cloud kiểm soát dữ liệu chính phủ,
- và vệ tinh tư nhân ảnh hưởng trực tiếp đến chiến tranh.
Ukraine là bài học lớn nhất.
Cuộc chiến cho thấy:
một cá nhân như Elon Musk có thể ảnh hưởng trực tiếp tới chiến trường chỉ bằng việc bật hoặc tắt một hệ thống vệ tinh.
Đó là khoảnh khắc khiến châu Âu giật mình:
an ninh quốc gia phương Tây đang bị phụ thuộc vào quyết định của các CEO tư nhân.
TỪ NGA–TRUNG QUỐC ĐẾN “CHIẾN TRANH NHẬN THỨC”
Điều đáng sợ hơn với Brussels là:
Nga và Trung Quốc đã học cách khai thác chính hệ sinh thái công nghệ mở của phương Tây để làm suy yếu nền dân chủ phương Tây.
Các chiến dịch:
- thao túng thuật toán,
- mạng lưới bot,
- AI propaganda,
- deepfake,
- và cực đoan hóa xã hội qua mạng xã hội
đã trở thành một phần của chiến tranh hiện đại.
Châu Âu bắt đầu đi đến kết luận:
một nền dân chủ không kiểm soát được hạ tầng thông tin của mình
sẽ không thể tự bảo vệ lâu dài.
Đây là lý do EU:
- siết Digital Services Act,
- thúc đẩy AI Act,
- đầu tư cloud nội khối,
- xây dựng data center chiến lược,
- và phát triển hạ tầng AI “có chủ quyền.”
Nói cách khác:
EU không chỉ muốn tự sản xuất đạn pháo.
Họ muốn tự kiểm soát:
- dữ liệu,
- thuật toán,
- AI,
- và hạ tầng nhận thức xã hội.
“KỶ NGUYÊN HẬU MỸ” KHÔNG CHỈ LÀ QUÂN SỰ
Sai lầm lớn nhất khi nhìn cuộc xoay trục hiện nay là nghĩ rằng nó chỉ liên quan tới NATO.
Không.
Đây là sự tan rã dần của toàn bộ mô hình toàn cầu hóa do Mỹ dẫn dắt sau 1991.
Trong mô hình cũ:
- Mỹ bảo vệ an ninh,
- Silicon Valley kiểm soát công nghệ,
- Wall Street kiểm soát vốn,
- còn châu Âu hưởng hòa bình và thương mại.
Nhưng sau:
- Trump,
- chiến tranh Ukraine,
- chiến tranh Iran,
- khủng hoảng năng lượng,
- thao túng thông tin,
- và AI,
Brussels bắt đầu tin rằng:
sự phụ thuộc tuyệt đối vào Mỹ đã trở thành một điểm yếu chiến lược.
Đó là lý do “European strategic autonomy” giờ đây không còn là khẩu hiệu của Pháp nữa.
Nó đã trở thành học thuyết sinh tồn của châu Âu.
CUỘC CHIẾN THẬT SỰ CỦA THẾ KỶ 21
Nếu thế kỷ 20 xoay quanh:
- dầu mỏ,
- hải quân,
- và vũ khí hạt nhân,
thì thế kỷ 21 sẽ xoay quanh:
- dữ liệu,
- AI,
- drone,
- cloud,
- vệ tinh,
- và khả năng kiểm soát nhận thức xã hội.
Đó là lý do:
cuộc chiến Ukraine quan trọng hơn rất nhiều so với vài tỉnh lãnh thổ.
Nó đang định hình:
ai sẽ kiểm soát kiến trúc quyền lực mới của thế giới hậu Mỹ.
Đúng — và đây là một mảnh ghép cực kỳ quan trọng để hoàn thiện bức tranh “châu Âu đang chuẩn bị cho một thế giới hậu trật tự Mỹ.”
Việc nhiều quốc gia châu Âu âm thầm đưa vàng dự trữ về nước trong những năm gần đây không chỉ là câu chuyện tài chính.
Đó là một tín hiệu địa chính trị.
Bạn nên bổ sung thành một phần riêng vì nó tạo chiều sâu chiến lược rất mạnh cho bài viết:
CUỘC HỒI HƯƠNG CỦA VÀNG: KHI CHÂU ÂU KHÔNG CÒN TIN THẾ GIỚI CŨ
Trong nhiều thập niên sau Thế chiến II, phần lớn vàng dự trữ của châu Âu được cất giữ tại:
- New York,
- London,
- hoặc các trung tâm tài chính do Mỹ kiểm soát.
Đó không chỉ là vấn đề hậu cần.
Nó phản ánh niềm tin tuyệt đối vào trật tự Đại Tây Dương do Washington lãnh đạo.
Nhưng điều đang xảy ra từ sau Crimea 2014, và tăng tốc mạnh sau chiến tranh Ukraine, là:
nhiều quốc gia châu Âu bắt đầu đưa vàng về nước.
Đức từng hồi hương hàng trăm tấn vàng từ New York và Paris.
Ba Lan liên tục tăng mua và chuyển vàng về Warsaw.
Hungary, Hà Lan, Serbia, Romania và nhiều nước Đông Âu cũng đẩy mạnh xu hướng tương tự.
Thoạt nhìn, đây có vẻ là vấn đề kỹ thuật tài chính.
Nhưng thực chất nó phản ánh một sự thay đổi tâm lý sâu sắc:
các quốc gia bắt đầu muốn trực tiếp kiểm soát tài sản dự trữ chiến lược của mình trong một thế giới ngày càng bất ổn.
VÀNG KHÔNG CHỈ LÀ TÀI SẢN — NÓ LÀ CHỦ QUYỀN
Sau khi Mỹ và phương Tây đóng băng tài sản dự trữ của Nga,
mọi quốc gia trên thế giới đều nhận ra một điều:
trong kỷ nguyên chiến tranh tài chính,
tài sản nằm ngoài biên giới quốc gia có thể trở thành tài sản “có điều kiện.”
Đây là khoảnh khắc làm thay đổi tư duy chiến lược toàn cầu.
Nếu SWIFT có thể bị khóa,
nếu dự trữ ngoại tệ có thể bị đóng băng,
nếu thanh toán quốc tế có thể bị vũ khí hóa,
thì vàng vật lý trở lại như biểu tượng cuối cùng của chủ quyền quốc gia.
Đó là lý do:
cuộc hồi hương vàng không đơn thuần là kinh tế.
Nó là biểu hiện của:
- sự suy giảm niềm tin vào ổn định toàn cầu,
- nỗi lo chiến tranh tài chính,
- và sự chuẩn bị cho một thế giới phân mảnh quyền lực.
CHÂU ÂU ĐANG CHUẨN BỊ CHO “KỊCH BẢN KHÔNG THỂ TƯỞNG TƯỢNG”
Điều đáng chú ý là:
xu hướng này tăng tốc đúng vào thời điểm:
- Trump đe dọa NATO,
- chiến tranh Ukraine kéo dài,
- chiến tranh Iran làm rung chuyển thị trường năng lượng,
- và hệ thống tài chính toàn cầu ngày càng bị địa chính trị hóa.
Nói cách khác:
châu Âu không còn chuẩn bị cho “thế giới ổn định.”
Họ đang chuẩn bị cho:
- khủng hoảng chuỗi cung ứng,
- chiến tranh tài chính,
- hỗn loạn tiền tệ,
- và khả năng Mỹ không còn là điểm tựa tuyệt đối.
Trong logic đó,
vàng không chỉ là tài sản dự trữ.
Nó là:
“bảo hiểm sinh tồn quốc gia.”
TỪ DRONE ĐẾN VÀNG: CHÂU ÂU ĐANG XÂY MỘT HỆ SINH THÁI QUYỀN LỰC MỚI
Nếu nhìn riêng lẻ:
- tái vũ trang,
- data center,
- AI sovereignty,
- hồi hương vàng,
- công nghiệp drone,
- tự chủ năng lượng,
có thể chúng giống những chính sách rời rạc.
Nhưng khi ghép lại,
một bức tranh hoàn toàn khác hiện ra:
châu Âu đang âm thầm xây dựng một hệ sinh thái chủ quyền toàn diện cho thời kỳ hậu Mỹ.
Đây không phải chống Mỹ.
Mà là:
chuẩn bị cho khả năng nước Mỹ không còn ổn định, nhất quán hoặc đủ năng lực duy trì trật tự toàn cầu như trước.
Và chính cuộc chiến Ukraine đã đẩy tiến trình đó tăng tốc thêm một thập niên chỉ trong vài năm.