Nước Mỹ ở tuổi 250
Biên tập viên mảng khoa học Thomas O’Toole từng dự báo về các đổi mới như chỉnh sửa gen, khai thác khoáng sản dưới đáy biển sâu và tim nhân tạo chạy bằng năng lượng hạt nhân.
Hôm nay, lúc 5:00 sáng (giờ EDT)
Ngay từ khi mới thành lập, nước Mỹ đã luôn hướng về tương lai. Viễn cảnh về những điều có thể thay đổi đã thúc đẩy nhiều phát minh và góp phần định hình bản sắc quốc gia. Tuy nhiên, việc dự đoán những thay đổi trong vài thập kỷ tới lại là một thách thức lớn hơn nhiều so với việc chỉ tin vào những lời hứa hẹn mơ hồ. Thomas O’Toole – biên tập viên khoa học của tờ The Washington Post vào thời điểm đó – đã nỗ lực thực hiện điều này nhân dịp kỷ niệm 200 năm thành lập nước Mỹ, thông qua bài viết có tựa đề “Inventing the Future” (Kiến tạo Tương lai) đăng ngày 4 tháng 7 năm 1976. Ông O’Toole – người từng là phóng viên và biên tập viên khoa học tại The Post từ năm 1966 đến 1987 và qua đời năm 2003 – đã đưa tin về nhiều sự kiện quan trọng, bao gồm chương trình Apollo và lĩnh vực năng lượng hạt nhân (trong đó có chuyến thị sát nhà máy Three Mile Island khi xảy ra sự cố năm 1979). Dưới đây là những dự đoán đúng – cũng như sai – của ông, cùng những góc nhìn về quá trình khám phá khoa học.
Năng lượng mặt trời và năng lượng nhiệt hạch
Trong khi năng lượng nhiệt hạch vẫn chưa thực sự hiện diện, năng lượng mặt trời đã chiếm hơn một nửa công suất phát điện mới được bổ sung vào lưới điện Hoa Kỳ trong năm ngoái, và đóng góp 9% tổng sản lượng điện của cả nước vào năm 2025. Các công ty đang rót hàng tỷ đô la vào lĩnh vực nhiệt hạch, mặc dù công nghệ này vẫn còn cách thời điểm triển khai ở quy mô thương mại nhiều năm nữa.
Các công ty hiện đã có đủ năng lực để khai thác những loại khoáng sản này từ đáy biển, mặc dù các nhà khoa học cảnh báo rằng hoạt động này có thể gây ra những tác động tàn phá và ngoài ý muốn đối với sinh vật biển. Vào tháng 5, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA) đã phê duyệt đơn xin thăm dò đáy biển của công ty Metals Company USA trên diện tích hơn 47.000 dặm vuông nhằm tìm kiếm niken, coban, đồng, mangan và các kim loại đất hiếm. Giờ đây, công ty này phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường trước khi có thể tiến hành hoạt động khai thác.
Hiếm có tiến bộ nào làm thay đổi xã hội hiện đại mạnh mẽ hơn điện thoại di động – thiết bị chuyển đổi giọng nói con người thành chuỗi tín hiệu số và truyền tải chúng qua sóng vô tuyến đến các trạm phát sóng. Công nghệ này đã mở rộng khả năng tiếp cận thông tin trên toàn cầu, đặc biệt là tại các nước đang phát triển, đồng thời tạo ra một “nền kinh tế chú ý” mới và thay đổi cách thức đa số mọi người di chuyển đến nơi cần đến cũng như cách họ giao tiếp với bạn bè và người thân.
Cộng đồng khoa học phần lớn đã bác bỏ ý tưởng chỉnh sửa gen phôi thai: Một nhà khoa học Trung Quốc thực hiện việc này vào năm 2018 đã bị lên án gay gắt và phải nhận án tù. Tuy nhiên, các cặp đôi giàu có hiện đang sử dụng phương pháp sàng lọc toàn bộ hệ gen của phôi thai – một dịch vụ được các công ty quảng bá là giải pháp giúp tối ưu hóa đặc điểm cho thế hệ con cái tương lai của khách hàng. Ngoài ra, các nhà khoa học tại Đại học Columbia gần đây cũng cho biết họ đã chỉnh sửa DNA của phôi thai bằng một công nghệ mới.
Các bác sĩ đã đạt được những bước tiến vượt bậc trong việc cải thiện chức năng tim – một phần nhờ vào các loại thuốc kiểm soát cholesterol – và hiện có những dấu hiệu cho thấy công nghệ chỉnh sửa gen cũng có thể mang lại kết quả tương tự. Tuy nhiên, nhu cầu về cấy ghép tạng người vẫn còn rất lớn. Mặc dù các nhà khoa học đang thử nghiệm cải tiến tim nhân tạo cũng như cấy ghép tim, gan và thận từ lợn đã qua chỉnh sửa gen, nhưng những phương pháp này vẫn chưa thể chuyển hóa thành các liệu pháp đảm bảo khả năng sống sót lâu dài cho bệnh nhân.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), một trong những dự đoán chính xác nhất của O’Toole đã trở thành hiện thực khi tuổi thọ trung bình của người Mỹ đạt mức cao kỷ lục là 79 tuổi vào năm 2024. Thành quả này đến từ nhiều yếu tố, bao gồm việc số ca tử vong do dùng thuốc quá liều giảm 26,2% trong giai đoạn 2023–2024 khi cuộc khủng hoảng lạm dụng opioid tại quốc gia này dần lắng xuống. Xét trên phạm vi rộng hơn, tỷ lệ hút thuốc giảm và tỷ lệ tiêm chủng tăng ở người Mỹ trong nửa thế kỷ qua đã giúp giảm thiểu sự phổ biến của nhiều loại bệnh. Tuy nhiên, theo một phân tích của tờ Washington Post, tâm lý hoài nghi về vắc-xin gia tăng kể từ đại dịch COVID-19 đã dẫn đến sự sụt giảm tỷ lệ tiêm chủng ở học sinh tại Mỹ.
Còn quá sớm để khẳng định liệu dự đoán của Sagan có trở thành hiện thực hay không, nhưng CEO Elon Musk của SpaceX đang nỗ lực hiện thực hóa điều đó. Trong một hồ sơ gửi lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC) gần đây, SpaceX đã vạch ra kế hoạch thiết lập các hoạt động khai thác công nghiệp trên cả Mặt Trăng và Sao Hỏa, cũng như các điều kiện để con người có thể sinh sống tại đó. SpaceX nêu rõ trong hồ sơ đăng ký với SEC: “Chúng tôi dự định hỗ trợ các sứ mệnh vận chuyển hành khách và hàng hóa quy mô lớn đến Mặt Trăng và Sao Hỏa, nhằm đưa con người, thiết bị và vật tư cần thiết để thiết lập các khu định cư lâu dài của con người, đồng thời đẩy nhanh lộ trình trở thành một nền văn minh đa hành tinh có khả năng tự duy trì.”
Jeff Bezos – chủ sở hữu tờ The Post – cũng đã đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực thám hiểm không gian thông qua công ty Blue Origin và hiện nắm giữ hợp đồng liên bang về việc vận chuyển xe tự hành cùng các thiết bị khác lên Mặt Trăng phục vụ chương trình Artemis.
