Chiến thắng trong cuộc bầu cử lập pháp trước thời hạn hôm 25/10/2026 của Phong trào Sinh viên, ra đời cách đây 2 năm, đã đánh dấu một bước ngoặt chính trị sâu sắc tại Serbia, quốc gia 6 triệu dân vùng Balkan. Theo một số nhà phân tích, thất bại của đảng của tổng thống Serbia, Aleksandar Vucic, và thắng lợi của giới sinh viên trong cuộc bầu cử này đã khiến Nga mất đi một đồng minh tại châu Âu. Thế nhưng, tình hình thực tế liệu có bi quan như vậy cho Nga không ?
Aleksandar Vucic được xem là một trong những lãnh đạo cuối cùng ở châu Âu là bạn hữu của Nga. Thất bại của Aleksandar Vucic sẽ gây ra những hệ quả gì đối với Nga ?
Theo Cyrille Bret, chuyên gia địa chính trị, giảng viên tại Sciences Po Paris và nhà nghiên cứu liên kết, chuyên về Nga và Đông Âu tại Viện Jacques Delors, thất bại đó sẽ khiến Nga mất đi một chỗ dựa công khai. Tuy nhiên, trên đài RFI ngày 25/10, ông cho rằng không nên phóng đại mong muốn hướng về châu Âu của phe đối lập sinh viên, bởi vì chương trình nghị sự của đảng đối lập trước hết tập trung vào các vấn đề trong nước, vấn đề của các địa phương, chống tham nhũng và chống lại đảng của Aleksandar Vucic.
Do vậy, theo chuyên gia Cyrille Bret, sẽ có một sự điều chỉnh trong định hướng của Serbia, nhưng không phải là một cuộc cách mạng về địa chính trị tại Serbia cũng như trong quan hệ với Liên Hiệp Châu Âu.
Marina Vulovic, nhà nghiên cứu tại đại học Potsdam của Đức, hôm qua nhấn mạnh tại một hội thảo trực tuyến do Trung tâm Chính sách châu Âu (European Policy Centre) tổ chức : « Cương lĩnh của Phong trào Sinh viên không đề xuất thay đổi chính sách trừng phạt Nga, đồng thời bảo vệ lập trường trung lập về quân sự của Serbia. »
Trong bối cảnh Serbia vẫn phụ thuộc nhiều vào khí đốt của Nga, các sinh viên đã tuyên bố sẽ tiếp tục chính sách của Serbia là không áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Điện Kremlin, một trong số ít quốc gia châu Âu không thực hiện biện pháp này kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược Ukraina. Trong khi chờ đợi những diễn biến tiếp theo, hôm 26/10/2026, Điện Kremlin bày tỏ hy vọng duy trì mối quan hệ « mang tính xây dựng » với « các lực lượng chính trị mới » sẽ lên nắm quyền tại Serbia. Người phát ngôn Điện Kremlin, Dmitri Peskov, bày tỏ mong muốn các lực lượng chính trị mới này hiểu rằng hợp tác với Nga phục vụ lợi ích của Serbia.
Từ Matxcơva, thông tín viên Thomas de Saint Leger cho biết thêm :
« Các nước chúng ta có còn là anh em với nhau hay không ? » Trên kênh truyền hình Nhà nước lớn nhất, câu hỏi này được đặt ra và tranh luận sôi nổi. Các nhà bình luận ít nhất cũng thống nhất với nhau về một điểm : thời kỳ hậu Aleksandar Vucic đánh dấu sự chấm dứt của chính sách ngoại giao đi dây giữa Nga và các nước láng giềng châu Âu.
Lựa chọn của cử tri Serbia đang đẩy đất nước họ tiến gần hơn về phía vòng tay của Liên Hiệp Châu Âu (EU). Mức độ sẽ ra sao ? Những người ủng hộ giới sinh viên tán thành việc tăng cường quan hệ chặt chẽ với Liên Hiệp Châu Âu, nhưng phong trào này từ chối tham gia các biện pháp trừng phạt quốc tế nhằm vào Nga và sẽ phải đưa ra những lựa chọn khó khăn. Hợp tác kinh tế, văn hóa, tình báo, cung cấp năng lượng : Beograd vẫn có mối liên hệ chặt chẽ với Matxcơva, và Nga đang khéo léo mời gọi Serbia tiếp tục ở lại trong vùng ảnh hưởng của Điện Kremlin. Phát ngôn viên Điện Kremlin, Dmitri Peskov, nhận định : « Chúng tôi hy vọng rằng các lực lượng chính trị mới này sẽ hiểu rằng hợp tác với Nga chính là vì lợi ích của Serbia. Về phía mình, chúng tôi có ý định tiếp tục làm tất cả những gì trong khả năng để thúc đẩy sự phát triển quan hệ với Beograd. Nhưng, như quý vị đã biết, điệu tango cần có hai người ».
Đối với Điện Kremlin, điệu tango này đúng cần có hai người, nhưng vai trò của mỗi bên đã được xác định rõ : Một người dẫn dắt, còn một người đi theo ».
Người dẫn dắt, đối với Matxcơva, dĩ nhiên là điện Kremlin. Người đi theo, không ai khác, chính là Serbia. Vì vậy, Matxcơva sẽ không dễ dàng từ bỏ nỗ lực giữ Serbia trong vòng ảnh hưởng của Điện Kremlin.
