“Tôi đếch quan tâm”

Tác giả: Dan Rather

Trong giai đoạn nước rút cuối cùng của mỗi mùa bầu cử, các ứng cử viên và những người đại diện cho họ thường đưa ra lập luận tổng kết, trình bày những lý do mà họ cho là thuyết phục nhất để cử tri bỏ phiếu cho mình. Có vẻ như Donald Trump đã không nhận được thông báo đó.

Tối thứ Bảy, Tổng thống đến vùng nông thôn bang Georgia để tham gia một cuộc vận động nhằm ủng hộ các ứng cử viên Cộng hòa. Tại đây, ông có bài diễn thuyết dài lê thê, lan man, khiến người nghe chỉ mong nó sớm kết thúc. Trong bài phát biểu, ông thực sự đã nói những lời sau:

“Tôi có thể hình dung ra ngay những dòng tít giả mạo: ‘Tổng thống Trump nói về việc họ kiếm được bao nhiêu tiền trong khi người dân đang khốn khổ tại các trạm xăng.’ Đó sẽ là dòng tít. Nhưng tôi đã nói: ‘Tôi đếch quan tâm. Tôi vẫn sẽ nói điều đó: Chúng ta đang kiếm được một khoản tiền khổng lồ.’”

Thành thật mà nói, chúng ta có thể kết thúc bài viết ngay tại đây. Như cách chúng ta vẫn nói khi một chính trị gia tự làm mình rơi vào tình thế khó xử: “Thôi, tính tiền đi!” Nhưng hãy cùng phân tích kỹ hơn.

Trước hết, Trump đã đúng về những dòng tít báo chí. Hãng Associated Press đăng bài với tiêu đề: “Trump khoe kiếm được ‘một khoản tiền khổng lồ’ khi giá xăng tại các trạm tăng vọt.”

MS NOW cũng có bài: “Trump phớt lờ lời khuyên của chính đội ngũ mình, ăn mừng giá dầu tăng cao.”

Bây giờ, hãy đi vào trọng tâm phát biểu của ông.

“Chúng ta” không phải là những người đang kiếm được một khoản tiền khổng lồ. Trên thực tế, tình hình tài chính của “chúng ta” đã rất khó khăn ngay cả trước khi Tổng thống phát động cuộc chiến do chính ông lựa chọn với Iran và khiến giá xăng tăng vọt. Giờ đây, mọi chuyện còn tồi tệ hơn. Tồi tệ hơn rất nhiều.

Giá mỗi gallon xăng đã tăng gần 44% kể từ tháng Hai. Dầu diesel, loại nhiên liệu cần thiết để vận chuyển phần lớn hàng hóa trong nước và trên toàn thế giới, đã tăng gần 68%. Và mùa đông đang đến gần, kéo theo chi phí sưởi ấm nhà cửa tăng cao.

Cộng thêm các mức thuế quan thiếu tính toán của Trump, lãi suất vay thế chấp tăng và lạm phát, chúng ta có chỉ số giá tiêu dùng cao nhất từng được ghi nhận. Chưa hết: tiền lương không tăng kịp, khiến người tiêu dùng có ít tiền hơn để chi trả cho gần như mọi thứ đang trở nên đắt đỏ.

Trong khi đó, các công ty dầu mỏ đang thu về những khoản lợi nhuận khổng lồ. Lợi nhuận ròng của ExxonMobil gần như tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái, lên gần 15 tỷ USD. Theo The New York Times, lợi nhuận của Chevron gần như tăng gấp bốn lần, đạt 12 tỷ USD.

Vì vậy, đúng là những người bạn trong ngành dầu mỏ của Trump đã kiếm được hàng tỷ USD. Còn phần còn lại trong chúng ta thì sao?

Moody’s Ratings ước tính rằng kể từ khi Trump tấn công Iran, mỗi hộ gia đình trung bình đã phải chi thêm 2.000 USD.

Và vị tỷ phú đang ngồi trong Phòng Bầu dục được trang trí đầy vàng của mình chẳng thấy có vấn đề gì.

“Có một câu chuyện giả tạo mà phe Dân chủ luôn nói đến: khả năng chi trả. Họ chỉ cần nói ra từ đó. Nó chẳng có ý nghĩa gì đối với bất kỳ ai”, Trump tuyên bố.

Nói dối là phương thức hoạt động quen thuộc của Trump. Nhưng thái độ sẵn sàng tin tưởng mù quáng vào những lời nói dối của ông đã bắt đầu thay đổi.

Trong phần lớn thập niên vừa qua, Trump đã khiến những lời nói dối của mình trở nên quá trắng trợn, tràn lan và dai dẳng, đến mức người ta hoặc tin chúng, hoặc bất lực buông xuôi.

Nhưng giờ đây, những lời nói dối ấy liên quan đến những điều mà cử tri trực tiếp trải nghiệm, chẳng hạn như khả năng chi trả cho cuộc sống — một vấn đề hoàn toàn có thật và có ý nghĩa đối với gần như tất cả mọi người.

Mỗi lần rời khỏi nhà, người tiêu dùng đều phải đối mặt với giá xăng tại các trạm nhiên liệu. Trump không thể đơn giản nói với người dân rằng tất cả chỉ là một trò lừa bịp.

Quinten Martinez, một tài xế giao hàng của Amazon tại miền Nam Texas, đã kể lại trải nghiệm của mình với hãng AP. Anh nói rằng Trump “thích khoe khoang rằng chúng ta có nền kinh tế tốt nhất thế giới, nhưng bạn chẳng thấy chiến thắng nào cả, cũng chẳng thấy những điều khởi sắc mà ông ấy nói đến. Bạn chỉ thấy những khó khăn trong cuộc sống thường ngày”.

Tuy nhiên, thông tin sai lệch và tuyên truyền từ Tổng thống vẫn tiếp diễn.

“Chúng ta không có lạm phát, và thuế quan không gây ra lạm phát. Các bạn biết chúng gây ra điều gì không? Sự giàu có”, Trump nói tại một cuộc vận động ở Montana.

Trước hết, chúng ta đang có lạm phát: tỷ lệ lạm phát trong tháng Chín là 3,7%, tăng so với tháng Tám.

Thứ hai, thuế quan thực sự gây ra lạm phát, bởi về bản chất, thuế quan là một loại thuế được chuyển sang người tiêu dùng, khiến giá cả tăng lên.

Nhưng điều quá đáng nhất trong phát biểu này là khẳng định rằng thuế quan tạo ra sự giàu có. Điều đó chẳng khác nào tuyên bố rằng “tất cả chúng ta đều đang kiếm được một khoản tiền khổng lồ” chỉ vì giá dầu tăng.

Sự giàu có, khoản lợi nhuận khổng lồ mà Trump nói đến, chỉ mang lại lợi ích cho một bộ phận tương đối nhỏ người Mỹ.

Và dĩ nhiên, Trump cũng nằm trong số đó.

Theo chính các bản kê khai tài chính của mình, Trump đã kiếm được hàng triệu USD từ cổ phiếu dầu khí kể từ khi cuộc chiến Iran bắt đầu. Giá trị danh mục đầu tư cá nhân của ông trong các cổ phiếu này — một số được ông mua vào tháng Ba và sau đó tiếp tục mua vào tháng Tám — đã tăng 43% kể từ đầu năm 2026.

Những phát hiện này được công bố trong một báo cáo của các thành viên đảng Dân chủ thuộc Ủy ban Kinh tế Hỗn hợp của Quốc hội Mỹ.

Dù bạn là người Cộng hòa, Dân chủ hay cử tri độc lập, nếu đang tìm kiếm những lập luận tổng kết có suy nghĩ thấu đáo và dựa trên bằng chứng cho cuộc bầu cử, bạn có thể cân nhắc những điều cựu Tổng thống Barack Obama phát biểu tại các cuộc vận động cuối tuần ở Michigan và Ohio.

Obama đặt cuộc bầu cử giữa kỳ vào vị trí một cuộc trưng cầu dân ý trực tiếp về “sự hỗn loạn và tham nhũng” dưới thời Trump. Ông quy trách nhiệm về chi phí sinh hoạt tăng cao cho Trump và chỉ ra sự giả dối của Tổng thống.

“Chúng ta chưa bao giờ chứng kiến một tổng thống giỏi đến thế trong việc trắng trợn trục lợi trên chính đồng tiền của các bạn”, ông nói.

Obama tiếp tục kêu gọi người Mỹ sử dụng quyền bỏ phiếu của mình như một “cầu dao ngắt mạch” đối với chính quyền.

“Cuộc bầu cử này có thể tạo ra một bước điều chỉnh hướng đi trong hành trình dài của nước Mỹ tiến tới một liên bang hoàn hảo hơn… [N]ếu chúng ta sẵn sàng bỏ phiếu cho sự thay đổi ở mọi cấp độ trên lá phiếu, thì cuộc bầu cử này có thể không chỉ đánh dấu thời điểm đất nước bắt đầu chuyển sang một hướng đi tốt đẹp hơn. Đây sẽ là thời điểm chúng ta bắt đầu bỏ lại phía sau những khuynh hướng tồi tệ nhất của mình và đưa nền chính trị trở lại phù hợp với những lý tưởng cao đẹp nhất”, Obama nói.

Lời nhắn riêng

Hôm nay là một ngày tuyệt vời. Mặt trời đang chiếu sáng ở Austin, và các cử tri cũng đang ra đường — trong đó có cả người viết bài này.

Tôi vừa bỏ phiếu, và đó là một trải nghiệm khiến tôi đặc biệt hài lòng. Tôi tin rằng đây là lần thứ 37 tôi tham gia bỏ phiếu trong một cuộc bầu cử tổng thống hoặc bầu cử giữa kỳ.

Đây là thông điệp của tôi gửi đến mọi cử tri đủ điều kiện, bất kể bạn thuộc đảng phái chính trị nào:

Nếu một nhà báo già nua, đã mệt mỏi và trải qua bao thăng trầm như tôi, ở tuổi 94, vẫn có thể đến điểm bỏ phiếu, thì chắc chắn bạn cũng có thể làm được.

Hãy nhờ người khác giúp đỡ nếu cần. Với tất cả sự tôn trọng, hãy làm bất cứ điều gì cần thiết — gửi phiếu qua đường bưu điện nếu hình thức đó vẫn hợp pháp tại tiểu bang của bạn; nhưng bằng cách này hay cách khác, hãy đi bỏ phiếu.

Hãy vận động bạn bè và gia đình cùng bỏ phiếu. Tất cả các bạn sẽ cảm thấy tốt hơn vì đã làm điều đó.

Cho đến lúc này, những con số bỏ phiếu sớm mà tôi đang theo dõi khá đáng khích lệ.

Bỏ phiếu sớm, bỏ phiếu vào Ngày Bầu cử, hay bỏ phiếu qua thư — bạn lựa chọn cách nào cũng được.

Hãy cứ đi bỏ phiếu. Đừng chần chừ.

Dù bạn đăng ký nhận bài viết của tôi theo hình thức nào, tôi cũng xin cảm ơn vì đã đọc.

Hãy luôn vững vàng,

Dan Rather