Lại thêm một “gáo nước lạnh” nữa được dội thẳng vào Tòa Bạch Ốc, nhưng lần này đòn tấn công đến từ phía đối lập – Thượng nghị sĩ Dân chủ Brian Schatz (bang Hawaii).
Tuyên bố này đã bóc trần toàn bộ cái giá xương máu, tiền bạc đằng sau cuộc khủng hoảng 3 tháng qua và trực tiếp dán nhãn thỏa thuận này là “một trong những sai lầm đối ngoại lớn nhất trong nhiều thế hệ”.
Dưới đây là bản dịch chuẩn xác và bài bình luận sắc bén theo mạch phân tích địa chính trị để bạn có thể sử dụng:
BẢN DỊCH CHUẨN XÁC TWEET CỦA THƯỢNG NGHỊ SĨ BRIAN SCHATZ:
Thượng nghị sĩ Brian Schatz: > “Nếu thỏa thuận này tốt đến thế, tại sao công chúng không được phép xem nó? Donald Trump chẳng làm được điều gì cải thiện thực chất cả. 13 binh sĩ (Mỹ) đã hy sinh. 3.000 người Iran bị thiệt mạng, hàng tỷ đô la – thậm chí có thể là hàng trăm tỷ đô la bị đốt sạch chỉ trong vòng 3 tháng, và giá cả thì leo thang phi mã khắp mọi nơi. Có một lý do khiến họ không chịu công bố toàn văn thỏa thuận này: bởi vì nó phơi bày rõ ràng rằng đây là một trong những sai lầm đối ngoại lớn nhất trong nhiều thế hệ qua.”
BÀI BÌNH LUẬN: BÀI TOÁN “CHI PHÍ – LỢI ÍCH” ĐẮT ĐỎ VÀ SỰ BẤT LỰC CỦA NGOẠI GIAO BÊN MIỆNG HỐ CHIẾN TRANH
Nếu như Mike Pence (phe Cộng hòa) tấn công Trump từ góc độ “nhu nhược, xoa dịu kẻ thù”, thì Brian Schatz (phe Dân chủ) lại tấn công bằng lý thuyết chi phí thực tế (Material Cost). Ông lột trần thực tế rằng: Để có được một bức ảnh ký kết điện tử đúng ngày sinh nhật 80 tuổi, cái giá mà nước Mỹ và thế giới phải trả là quá khủng khiếp.
1. Phơi bày cái giá bằng xương máu và tiền bạc
Thượng nghị sĩ Schatz đã đưa ra những thống kê gây rúng động để định lượng cho cuộc chiến 3 tháng qua:
-
13 binh sĩ Mỹ hy sinh: Đây là tổn thất nhân mạng trực tiếp của quân đội Mỹ – một tử huyệt chính trị đối với bất kỳ vị tổng thống nào.
-
3.000 người Iran thiệt mạng: Minh chứng cho mức độ khốc liệt của các đòn răn đe quân sự mà ông Trump đã tung ra.
-
Hàng trăm tỷ đô la bị đốt sạch: Chi phí vận hành quân sự, điều động hạm đội, tàu chiến bảo vệ vùng Vịnh, đi kèm với hệ lụy kinh tế toàn cầu, lạm phát và giá cả leo thang phi mã.
Sự tương phản ở đây là quá lớn: Ông Trump tạo ra một cuộc khủng hoảng tiêu tốn hàng trăm tỷ đô la và sinh mạng binh sĩ, rồi sau đó ký một thỏa thuận tạm thời để đưa mọi thứ trở lại… nguyên trạng (khơi thông lại eo biển). Đây không phải là “nghệ thuật đàm phán”, mà là một sự lãng phí chiến lược kinh hoàng.
2. Bản chất của sự “mập mờ”: Sợ hãi sự minh bạch
Câu hỏi của Schatz: “Nếu tốt thế, tại sao phải giấu?” đang là câu hỏi chung của cả Thượng nghị sĩ Lindsey Graham và Tổng thống Pháp Macron. Việc Tòa Bạch Ốc và JD Vance liên tục trì hoãn công bố toàn văn Bản ghi nhớ (MOU) với lý do “hoàn thiện chi tiết kỹ thuật” rõ ràng chỉ là cái cớ.
Lý do thực sự, như Schatz vạch trần, là vì nếu công chúng nhìn thấy toàn văn – nhìn thấy khoản 3 tỷ USD/tháng chảy vào túi Iran, nhìn thấy quỹ 300 tỷ USD tái thiết, nhìn thấy chương trình hạt nhân của Iran không bị tháo dỡ một mảnh nào (như Mike Pence đã chỉ ra) – thì huyền thoại về một “thắng lợi lịch sử” của Trump sẽ lập tức sụp đổ. Sự mập mờ là cách duy nhất để duy trì bong bóng truyền thông cho đến lễ ký kết chính thức ở Geneva vào thứ Sáu.
3. Mặt trận bao vây Trump đã hoàn tất
Đến lúc này, cục diện xung quanh thỏa thuận Iran của Donald Trump đã biến thành một vòng vây tứ phía:
-
Cánh tả (Dân chủ – Brian Schatz, Obama): Chỉ trích đây là sai lầm địa chính trị đắt đỏ, gây lạm phát, chết người vô ích.
-
Cánh hữu (Cộng hòa truyền thống – Mike Pence): Chỉ trích đây là sự đầu hàng, xoa dịu, phản bội học thuyết áp lực cực đại.
-
Đồng minh chiến lược (Israel – Netanyahu): Tuyên bố thẳng thừng không tuân thủ và sẵn sàng đơn phương dội bom phá hoại thỏa thuận.
-
Đồng minh phương Tây (Pháp – Macron): Nghi ngờ, đòi xem giấy trắng mực đen mới chịu hợp tác.
Lời kết
Donald Trump đang muốn biến thỏa thuận Iran thành di sản đối ngoại lớn nhất của nhiệm kỳ 47. Nhưng với việc cả hai phe Dân chủ và Cộng hòa tại Quốc hội cùng bắt tay “bóc phốt”, kết hợp với phản ứng nổi loạn từ đồng minh Israel, bản MoU điện tử ngày 14/6 không còn là một món quà sinh nhật nữa. Nó đã biến thành một chiếc thòng lọng chính trị. Thứ Sáu tuần này tại Geneva, ông Trump không chỉ đàm phán với Iran, mà ông đang phải đàm phán để cứu vãn chính uy tín chiến lược đang lung lay dữ dội của mình.
