Tác giả: Lucy Craymer
Thời gian: 12 tháng 8, 2026 (Cập nhật 3 giờ trước)
WELLINGTON, ngày 13 tháng 8 (Reuters) – Cơ quan an ninh của New Zealand cho biết họ đã ngăn chặn thành công một nỗ lực của đài thiên văn có liên hệ với chính phủ Trung Quốc nhằm lắp đặt hạ tầng theo dõi vệ tinh tại nước này. Trường hợp này đã được điểm tên nổi bật trong báo cáo đánh giá thường niên về môi trường tình báo ngày càng nguy hiểm.
Cơ quan Tình báo An ninh New Zealand (NZSIS) cho biết Đài Thiên văn Tử Kim Sơn (Purple Mountain Observatory)—một tổ chức có trụ sở tại Trung Quốc với mối quan hệ chặt chẽ với chính quyền Bắc Kinh—đã tìm cách lắp đặt hạ tầng không gian mặt đất thông qua một công ty địa phương. Công ty này nhiều khả năng không hề hay biết rằng các thiết bị đó có thể thu thập thông tin tình báo có giá trị quân sự. NZSIS không công bố tên công ty New Zealand hay tiết lộ chi tiết cách thức kế hoạch này bị triệt phá.
Cảnh báo này xuất hiện trong báo cáo Đánh giá Môi trường Đe dọa An ninh 2026 của cơ quan này, được công bố vào thứ Năm. Báo cáo khẳng định Trung Quốc là quốc gia duy nhất mà New Zealand phát hiện đang tiến hành các hoạt động tình báo “trên quy mô lớn.”
“Báo cáo gần đây nhất của chúng tôi đã mô tả môi trường đe dọa là thách thức nhất trong thời gian qua,” Tổng Giám đốc NZSIS Andrew Hampton phát biểu. “Những loại hành vi và hoạt động độc hại mà chúng tôi chứng kiến trong 12 tháng qua đang chứng minh mức độ đe dọa ngày càng gia tăng đối với một quốc gia như New Zealand, xét về quy mô và vị trí của chúng tôi ở Nam Thái Bình Dương.”
Đại sứ quan Trung Quốc tại New Zealand hiện chưa phản hồi yêu cầu bình luận và phía đài thiên văn cũng không trả lời email xin ý kiến.
NZSIS tuyên bố các cơ quan tình báo của Trung Quốc là mối đe dọa tình báo hoạt động tích cực nhất mà họ phải đối mặt. Tuy nhiên, cơ quan này lưu ý kết luận trên không nhằm ngăn cản các tổ chức New Zealand thương lượng hay hợp tác với các thực thể Trung Quốc, đồng thời kêu gọi một tiếp cận “tỉnh táo và cảnh giác” (eyes wide open) đối với các mối quan hệ kinh doanh và nghiên cứu ngoài nước.
Cơ quan này cho biết luật an ninh quốc gia của Bắc Kinh có thể buộc các cá nhân và tổ chức Trung Quốc phải tuân thủ các yêu cầu của cơ quan tình báo, bao gồm việc bàn giao dữ liệu, sở hữu trí tuệ hoặc quyền truy cập hệ thống. Trong vụ việc Đài Thiên văn Tử Kim Sơn, NZSIS đánh giá rằng bất kỳ dữ liệu nào thu thập được cũng sẽ được chuyển giao tự nguyện cho chính phủ Trung Quốc.
Vị trí địa lý của New Zealand ở Nam Thái Bình Dương khiến quốc gia này trở thành điểm đến hấp dẫn cho các hệ thống mặt đất theo dõi vệ tinh, rác thải vũ trụ và các dữ liệu khoa học khác. New Zealand cũng là thành viên của liên minh an ninh “Five Eyes” (Ngũ Nhãn) cùng với Mỹ, Anh, Canada và Úc.
NZSIS cho biết các quốc gia nước ngoài đang nhắm mục tiêu vào các cơ quan chính phủ, công ty, trường đại học và các nhà nghiên cứu của New Zealand nhằm thu thập thông tin phi công khai, công nghệ đổi mới và sở hữu trí tuệ. Các phương thức bao gồm xâm nhập mạng, chiêu mộ người nội bộ, hợp tác học thuật, công ty bình phong và các bên trung gian thương mại.
Cơ quan này bổ sung rằng sự cạnh tranh địa chính trị, cuộc đua về công nghệ và chuỗi cung ứng, can thiệp nước ngoài nhắm vào các cộng đồng kiều dân, cùng việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phát tán nội dung gây chia rẽ hoặc lừa đảo đang làm trầm trọng thêm các rủi ro.
TÓM TẮT CÁC Ý CHÍNH
- Ngăn chặn tình báo không gian: NZSIS đã triệt phá nỗ lực của Đài Thiên văn Tử Kim Sơn (Trung Quốc) khi tổ chức này định thông qua một công ty nội địa để đặt hệ thống theo dõi vệ tinh có tiềm năng thu thập tình báo quân sự tại New Zealand.
- Mối đe dọa quy mô lớn: Báo cáo An ninh 2026 của NZSIS xác định Trung Quốc là quốc gia duy nhất tiến hành các hoạt động do thám ở quy mô lớn tại New Zealand, lợi dụng Luật An ninh Quốc gia để buộc các thực thể chuyển giao dữ liệu.
- Mục tiêu chiến lược: Vị trí đắc địa tại Nam Thái Bình Dương và vị thế thành viên liên minh an ninh “Five Eyes” biến New Zealand thành mục tiêu hàng đầu cho các hoạt động do thám công nghệ, sở hữu trí tuệ và hạ tầng không gian.
- Khuyến nghị từ New Zealand: NZSIS không kêu gọi cắt đứt hợp tác kinh tế/nghiên cứu với Trung Quốc mà nhấn mạnh cách tiếp cận cảnh giác và nâng cao phòng thủ trước các phương thức do thám ngày càng tinh vi (AI, công ty bình phong, gián điệp mạng).
