Bản ghi nhớ (MoU) Islamabad được ký kết giữa chính quyền Trump và Cộng hòa Hồi giáo Iran ngày 17/06 vừa qua tiếp tục là tâm điểm của những cuộc tranh luận nảy lửa. Trên tờ The Wall Street Journal (WSJ), các cây bút bình luận kỳ cựu Alexander Ward, Natalie Andrews và Vera Bergengruen vừa có bài viết vạch trần luận điệu phòng thủ của Tòa Bạch Ốc với tựa đề: “Trump bảo vệ thỏa thuận Iran, nói rằng ông muốn tránh một ‘Thảm họa kinh tế’”.
Thế nhưng, đằng sau lời tự ca tụng về một “sứ mệnh giải cứu thế giới” là một thực tế trần trụi về phong cách chính trị mang đậm dấu ấn cá nhân của Donald Trump: Tự tay châm ngòi cho cuộc khủng hoảng rồi sau đó tự phong mình làm vị cứu tinh duy nhất.
1. Luận điệu của Trump: “Tôi cứu thế giới khỏi sụp đổ kinh tế”
Theo ghi nhận của WSJ, trước sức ép búa rìu dư luận từ cả hai đảng tại Đồi Capitol, Tổng thống Donald Trump đã lớn tiếng bảo vệ bản MoU bằng cách vẽ ra một kịch bản ngày tận thế của nền kinh tế toàn cầu nếu ông không ra tay ký kết:
-
Bóng ma lạm phát và suy thoái: Trump lập luận rằng nếu xung đột quân sự tại Trung Đông tiếp tục leo thang, dẫn đến việc đóng cửa hoàn toàn và kéo dài Eo biển Hormuz — mạch máu lưu thông hơn 20% lượng dầu thô thế giới — giá năng lượng toàn cầu sẽ ngay lập tức tăng vọt. Điều này sẽ kích hoạt một cú sốc lạm phát dây chuyền và đẩy các nền kinh tế lớn vào một cuộc suy thoái quy mô lớn.
-
Lời đe dọa bằng bom đạn: Để xoa dịu phe diều hâu đang nổi giận, Trump không quên răn đe rằng ông đã chuẩn bị sẵn phương án “nối lại các đợt oanh tạc bằng bom” nếu Tehran dám phản bội hoặc không tôn trọng các điều khoản trong hiệp ước.
2. Góc nhìn từ giới quan sát: “Công vơ rất nhanh, tội vờ rất giỏi”
Ngay sau khi Trump lên tiếng kể công với toàn thế giới, giới luật sư, học giả và các nhà phân tích chính trị độc lập — trong đó có những nhận định sắc sảo từ giới trí thức như Luật sư Lê Công Định tại Việt Nam — đã ngay lập tức bóc trần sự mâu thuẫn mang tính bản chất trong lập luận này.
“Khi ghi nhận công lao của mình đối với toàn thế giới như vậy, Trump lại quên nói rõ rằng thảm họa đó cũng do chính ông gây ra. Công thì vơ rất nhanh, tội thì vờ rất giỏi. MAGA gọi là thiên sứ!” — Một góc nhìn nhận diện bản chất chiến thuật truyền thông của Tòa Bạch Ốc.
Thực tế lịch sử và địa chính trị chứng minh:
-
Chính Trump tạo ra ngòi nổ: Nguy cơ eo biển Hormuz bị đóng cửa, thị trường dầu mỏ chao đảo và bóng ma chiến tranh Trung Đông hiện tại không phải tự nhiên xuất hiện. Nó chính là hệ quả trực tiếp từ chiến dịch oanh tạc tổng lực, lệnh phong tỏa hải quân và chính sách “gây sức ép tối đa” do chính chính quyền Trump phát động.
-
Chiến thuật “Kiến tạo khủng hoảng”: Đây là công thức đàm phán kinh điển kiểu Donald Trump: Đẩy căng thẳng lên mức đỉnh điểm bằng các biện pháp quân sự và trừng phạt khốc liệt, đưa hệ thống tài chính-năng lượng thế giới đến sát bờ vực sụp đổ, rồi rút lui vào phút chót bằng một văn bản ký vội để tự nhận hào quang “người kiến tạo hòa bình”.
3. Thực tế phũ phàng: Ngoại giao rỗng ruột và sự sụp đổ được dự báo trước
Sự “khôn ngoan” trong việc nhận công của ông Trump đang vấp phải một gáo nước lạnh từ thực địa. Chỉ chưa đầy 48 giờ sau khi bản MoU được ký kết điện tử, “ngôi nhà trên cát” này đã bắt đầu rạn nứt:
-
Vòng đàm phán Thụy Sĩ hoãn vô hạn định: Như RFI đã đưa tin, phái đoàn của Phó Tổng thống J.D. Vance đã phải hủy chuyến bay sang Bern. Chính phủ Thụy Sĩ thông báo vòng đàm phán trực tiếp đầu tiên đã bị dời lại vô hạn định do các bất đồng không thể dung hòa về mặt kỹ thuật lập quy.
-
Tiếng súng phá nát hòa bình: Trong khi Trump tuyên bố tránh thảm họa kinh tế, thì tại miền nam Liban, quân đội Israel vẫn dội bom khiến ít nhất 18 người chết trong đêm 18-19/06. Sự leo thang này chứng minh các đồng minh cốt lõi của Mỹ tại khu vực hoàn toàn khinh miệt một bản thỏa thuận khung rỗng ruột, nơi các vấn đề hạt nhân và lực lượng ủy nhiệm bị trì hoãn 60 ngày để đổi lấy dòng tiền cho Iran.
Kết luận
Bản chất của bản MoU Iran không phải là một giải pháp hòa bình thấu đáo, bền vững dựa trên các thiết chế pháp lý và cơ chế kiểm soát chéo của Quốc hội. Đó thuần túy là một canh bạc truyền thông cá nhân. Ông Trump đã đánh cược an ninh lâu dài của Trung Đông để lấy một sự “hạ nhiệt” ngắn hạn của giá dầu nhằm phục vụ cho các tuyên bố chính trị trong nước.
Nhưng khi chiếc đồng hồ 60 ngày đàm phán kỹ thuật vừa chạy đã bị đình trệ vô hạn định tại Thụy Sĩ, và đồng minh Israel chọn cách trả lời bằng bom đạn, thế giới sẽ sớm nhận ra: Vị “thiên sứ” của phong trào MAGA thực chất không hề dập tắt ngọn lửa khủng hoảng, ông chỉ đang trì hoãn nó bằng một ảo giác hòa bình đắt giá.
VIETNAMWEEK.NET — THÔNG TIN MINH BẠCH, PHÂN TÍCH ĐA CHIỀU.
