ập nhật đến sáng 7/10/2026

1. Diễn biến mới nhất: Houthi vừa đánh Aden

Sáng 7/10, Reuters đưa tin Houthi phóng tên lửa đạn đạo và drone chứa thuốc nổ vào sân bay quốc tế Aden, trong lúc giao tranh quanh Bab el-Mandeb tiếp tục căng thẳng. Hoạt động sân bay đã phải tạm dừng trong thời gian ngắn; chưa có báo cáo thương vong. (Reuters)

Đồng thời Houthi tuyên bố tiếp tục tấn công các mục tiêu tại Saudi Arabia, trong đó có sân bay King Khalid ở Riyadh, Abha và khu vực Khamis Mushait. Saudi nói đã đánh chặn ít nhất một tên lửa, nhưng một số chi tiết về thiệt hại vẫn chưa được xác minh độc lập. (AP News)

Điểm đáng chú ý: Houthi không chỉ phòng thủ ở Yemen. Họ đang mở rộng chiến trường sang hậu phương Saudi.

2. Quan trọng hơn: Houthi đang chặn đà tiến của lực lượng Saudi–Yemen

Đây là cập nhật tôi cho rằng phải đưa vào bài.

Hôm 5/10, lực lượng chính phủ Yemen được Saudi hậu thuẫn tuyên bố đã chiếm lại Mocha, Dhubab và một số vị trí quanh Bab el-Mandeb.

Nhưng đánh giá tình hình ngày 6/10 của Critical Threats Project/ISW cho thấy lực lượng Houthi đã ngăn được bước tiến tiếp theo về phía Bắc. Houthi rút khỏi những vị trí khó phòng thủ, tập trung quân vào địa hình thuận lợi quanh Mocha, rồi sử dụng:

• bắn tỉa;
• drone FPV — drone góc nhìn thứ nhất, thường dùng để đánh mục tiêu trực tiếp;
• đánh nhanh rút nhanh;
• tên lửa tầm xa;
• tên lửa đạn đạo.

Các nguồn phân tích chiến trường cho rằng lực lượng Houthi đã tái bố trí và bắt đầu phản công quanh khu vực Dhubab. (Critical Threats)

Vì vậy, câu chính xác hơn không phải:

“Saudi đã lấy lại Bab el-Mandeb.”

Mà là:

“Saudi và lực lượng Yemen đồng minh đã phá vỡ một số vị trí của Houthi quanh Bab el-Mandeb, nhưng chưa chứng minh được khả năng kiểm soát ổn định toàn bộ hành lang này.”

Đây là hai chuyện rất khác nhau.

3. Houthi đang sử dụng “chiến tranh hai tầng”

Đây mới là điều đáng chú ý về chiến thuật.

Tầng 1: trên đất Yemen

Houthi dùng địa hình, drone FPV, tên lửa và chiến thuật đánh nhanh để ngăn lực lượng chính phủ tiến sâu.

Tầng 2: bên ngoài Yemen

Houthi đánh vào:

Saudi Arabia + sân bay + cơ sở dầu khí + căn cứ quân sự + tuyến hàng hải.

Mục tiêu là làm cho cái giá của chiến dịch Saudi tăng lên.

AP cho biết Houthi đã nhắm vào các cơ sở dầu của Saudi, sân bay và căn cứ quân sự; Saudi và đồng minh đáp trả bằng một chiến dịch không quân lớn. (AP News)

Nói cách khác:

Saudi muốn biến chiến trường thành Yemen.

Houthi muốn biến chiến trường thành Saudi + Biển Đỏ + Yemen.

4. Đây chính là biến số mà chúng ta vừa nói tới trong bài Mỹ–Iran

Bây giờ bức tranh trở nên rõ hơn:

Washington – Tehran

Hormuz

↓

Riyadh – Houthi

Bab el-Mandeb

Hai cuộc chiến này đang tách khỏi nhau về chuỗi chỉ huy, nhưng lại gắn với nhau về kinh tế.

Đây là điểm rất quan trọng.

Nếu Mỹ và Iran đạt thỏa thuận về Hormuz nhưng Saudi–Houthi tiếp tục chiến tranh thì:

Hormuz có thể mở nhưng Bab el-Mandeb vẫn nguy hiểm.

Và ngược lại.

5. Nhưng có một cập nhật còn đáng chú ý hơn: Houthi chưa mất khả năng gây áp lực trên biển

Houthi đã tuyên bố từ tháng 7 rằng họ áp đặt “lệnh phong tỏa hàng hải” đối với Saudi Arabia.

Human Rights Watch cho biết sau tuyên bố đó, Houthi tiếp tục tấn công tàu thương mại ở Biển Đỏ và Vịnh Aden; tổ chức này đánh giá ít nhất ba vụ tấn công có khả năng cấu thành tội ác chiến tranh. (Human Rights Watch)

Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cũng tiếp tục theo dõi các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại trong khu vực và lên án những cuộc tấn công này. (International Maritime Organization)

Như vậy:

Houthi không nhất thiết phải kiểm soát từng mét lãnh thổ quanh Bab el-Mandeb để gây ảnh hưởng đến hàng hải.

Chỉ cần họ có khả năng:

phóng tên lửa + drone + mìn hải quân + tàu không người lái

là các hãng tàu có thể phải tính lại rủi ro.

Đó chính là kiểm soát trên thực tế bằng khả năng đe dọa, khác với kiểm soát lãnh thổ.

6. Và đây là chỗ tôi sẽ sửa luận điểm trước

Trước đây ta có thể nói:

Saudi đánh Houthi để mở Bab el-Mandeb.

Bây giờ nên nói chính xác hơn:

Saudi đang cố giành lại quyền kiểm soát lãnh thổ và tạo ra một hành lang an toàn quanh Bab el-Mandeb, trong khi Houthi tìm cách chứng minh rằng dù mất một số vị trí trên đất liền, họ vẫn có khả năng làm gián đoạn an ninh hàng hải và gây thiệt hại cho Saudi.

Đó là hai mục tiêu khác nhau.

7. Và điều này làm điều kiện của Iran khó hơn

Đây chính là “biến số mới” mà bạn vừa nêu.

Giả sử Iran nói với Mỹ:

“Muốn chúng tôi giảm căng thẳng tại Hormuz, Saudi phải ngừng tấn công Houthi.”

Washington có thể trả lời:

“Chúng tôi có thể gây ảnh hưởng với Riyadh, nhưng chúng tôi không thể ra lệnh cho Saudi.”

Sau đó Saudi có thể nói:

“Đây là an ninh quốc gia của chúng tôi. Houthi đang tấn công lãnh thổ và cơ sở dầu của chúng tôi.”

Còn Houthi có thể tiếp tục nói:

“Chúng tôi không nhận lệnh từ Mỹ.”

Và Tehran cũng không nhất thiết có thể bảo đảm Houthi ngừng chiến ngay lập tức.

Đây là khoảng trống thực thi của một thỏa thuận Mỹ–Iran.

8. Một điểm nữa cần theo dõi: Saudi có thể đang tiến hành chiến tranh “để mở đường dầu”

Đây là nơi bài Xoáy Tin có thể xoáy mạnh.

Saudi đang có:

East–West Pipeline → Yanbu

để tránh Hormuz.

Nhưng:

Yanbu → Biển Đỏ → Bab el-Mandeb

lại cần an ninh hàng hải.

Vì vậy, Saudi không chỉ chiến đấu để giành lãnh thổ Yemen.

An ninh Bab el-Mandeb trực tiếp quyết định giá trị của tuyến đường ống tránh Hormuz.

Và đây là lý do chiến trường Yemen có liên quan trực tiếp tới bài toán kinh tế Mỹ.

9. Một rủi ro mới: chiến tranh có thể “tách khỏi Iran”

Đây là điều tôi nghĩ chúng ta nên đưa vào phần kết.

Ban đầu:

Mỹ ↔ Iran

Nhưng bây giờ:

Saudi ↔ Houthi

có thể tiếp tục ngay cả khi:

Mỹ ↔ Iran đạt được thỏa thuận.

Đó là kịch bản “chiến tranh tách nhánh”.

Tức là:

Washington và Tehran có thể ngừng chiến tranh trực tiếp, nhưng chiến tranh Saudi–Houthi vẫn tiếp tục vì hai bên có lợi ích riêng.

Nếu xảy ra, Mỹ không thể tuyên bố rằng một thỏa thuận với Iran đã giải quyết toàn bộ vấn đề năng lượng.

Tôi sẽ sửa “7 từ khóa” của Xoáy Tin thành:

HORMUZ — IRAN — SAUDI — HOUTHI — BAB EL-MANDEB — TUYẾN DẦU — THỰC THI

Và câu chốt mạnh nhất hiện nay có thể là:

“Mỹ có thể ký với Iran, nhưng không ký thay Saudi. Iran có thể gây ảnh hưởng với Houthi, nhưng chưa chắc kiểm soát được Houthi. Vì vậy, điều khó nhất của một thỏa thuận Mỹ–Iran có thể không nằm ở Tehran hay Washington, mà nằm ở một chiến trường cách đó hàng trăm dặm: Bab el-Mandeb.”

Đây là điểm làm bài của chúng ta chuyển từ câu chuyện “Mỹ giải quyết hai chokepoint” sang câu chuyện sâu hơn: “Mỹ có thể kiểm soát kết quả của những lực lượng mà họ không trực tiếp chỉ huy hay không?”