WASHINGTON, Sept 23 (Reuters) -Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chào đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Washington vào thứ Tư, bắt đầu chuyến thăm kéo dài ba ngày – sự kiện được xem là phép thử cho mối quan hệ giữa hai cường quốc trong bối cảnh căng thẳng âm ỉ liên quan đến các vấn đề thương mại, công nghệ, Đài Loan và Iran.
Chuyến thăm Mỹ đầu tiên của ông Tập sau gần ba năm này không được kỳ vọng sẽ mang lại những đột phá lớn, nhưng Washington và Bắc Kinh có thể sẽ gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại đã kéo dài 11 tháng qua.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết hai bên đã đạt được thỏa thuận gia hạn; trong khi đó, đích thân Tổng thống Trump đã ra đón ông Tập tại Căn cứ Liên hợp Andrews ở Maryland ngay khi ông vừa đến, qua đó nhấn mạnh tầm quan trọng của chuyến thăm.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chưa đưa ra bình luận ngay lập tức.
Tại lễ đón tiếp, các nhà lãnh đạo cùng phu nhân đã bắt tay, trò chuyện trong ít phút và chụp ảnh lưu niệm trong tiếng nhạc quân hành, tiếng đại bác vang rền và hình ảnh chiếc máy bay ném bom quân sự B-1 bay ngang qua bầu trời.
Theo C-SPAN – kênh truyền hình chuyên theo dõi các sự kiện của tổng thống – đây là lần đầu tiên sau 11 năm, một tổng thống Mỹ đích thân ra đón một nhà lãnh đạo nước ngoài tại Căn cứ Liên hợp Andrews. Lần đón tiếp tương tự gần nhất diễn ra vào năm 2015, khi Giáo hoàng Francis đến thăm dưới thời Tổng thống Barack Obama.
“Trung Quốc và Hoa Kỳ nên là đối tác, chứ không phải đối thủ,” ông Tập Cận Bình phát biểu trong một tuyên bố bằng văn bản do Đại sứ quán Trung Quốc công bố; tuyên bố này không đề cập đến thỏa thuận thương mại.
NHỮNG TÍN HIỆU TÍCH CỰC VỀ THƯƠNG MẠI
Một thỏa thuận thương mại, dù chỉ ở quy mô hạn chế, cũng có thể xoa dịu các thị trường toàn cầu vốn đang chao đảo vì cuộc chiến thuế quan năm 2025 – cuộc chiến dẫn đến việc áp đặt các mức thuế lên tới hàng trăm phần trăm giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Ông Bessent chia sẻ với chương trình “Special Report” của đài Fox News rằng thỏa thuận này sẽ kéo dài thời gian đình chiến đến ngày 10 tháng 1, thay vì kết thúc vào ngày 10 tháng 11 như dự kiến ban đầu.
Tuy nhiên, những bất đồng sâu sắc vẫn tồn tại. Hai nước đang có quan điểm trái ngược về các vấn đề như kiểm soát xuất khẩu khoáng sản đất hiếm và chip máy tính, mối quan hệ giữa Trung Quốc với Iran, cũng như sự ủng hộ của Mỹ đối với Đài Loan.
Cuộc gặp diễn ra vào thời điểm khó khăn đối với ông Trump, khi ông đang phải đối mặt với sự bất bình của công chúng về cuộc chiến với Iran. Trong khi đó, dù cũng gặp thách thức trong nước, Chủ tịch Tập Cận Bình lại đến cuộc gặp với vị thế có vẻ mạnh mẽ hơn nhờ động lực thương mại đang tăng trưởng mạnh mẽ của Trung Quốc. Một số thành viên Đảng Cộng hòa coi Bắc Kinh là mối đe dọa sống còn và tỏ ra e ngại trước việc ông Trump chủ động thể hiện thiện chí với Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Các nguồn tin am hiểu kế hoạch cho biết ông Tập nhiều khả năng sẽ đề cập đến yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh đối với Đài Loan – một chủ đề mà Washington muốn tránh né – trong khi ông Trump có thể sẽ duy trì các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt bất chấp sự phản đối từ phía ông Tập. Hiện chưa rõ liệu Bắc Kinh có hỗ trợ ông Trump phá vỡ thế bế tắc trong cuộc xung đột với Iran hay không.
Dù vậy, các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra vào thứ Năm vẫn có thể mang lại những thỏa thuận nhằm giảm thuế quan trong một số lĩnh vực cụ thể, hợp tác chống buôn lậu ma túy và mở rộng đối thoại quân sự. Theo các nguồn tin, ông Trump dự kiến sẽ đề nghị phía Trung Quốc trả tự do cho một số công dân Mỹ và những người khác đang bị giam giữ tại nước này.
Hai nước cũng có thể nhất trí tăng cường thảo luận về trí tuệ nhân tạo (AI) – lĩnh vực mà họ đang cạnh tranh gay gắt bất chấp những rủi ro ngày càng gia tăng.
Các nhà phân tích cho rằng bản thân các nhà lãnh đạo có thể không cảm thấy cần thiết phải nhượng bộ.
Ông Edgard Kagan, cựu quan chức Nhà Trắng hiện làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Washington, nhận định: “Tổng thống hoàn toàn tin tưởng rằng theo thời gian, nền kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng và nước Mỹ sẽ trở nên mạnh mẽ hơn”. Tôi cho rằng khi ngồi vào bàn đàm phán với Donald Trump, ông Tập Cận Bình thực sự tin rằng nước Mỹ đang lao dốc và thời gian đang đứng về phía Trung Quốc.
TIỆC CHIÊU ĐÃI CẤP NHÀ NƯỚC CÙNG CÁC LÃNH ĐẠO NGÀNH AI
Các hoạt động nổi bật khác trong chuyến thăm bao gồm tiệc chiêu đãi cấp nhà nước với sự tham dự của các nhân vật hàng đầu trong ngành công nghệ, lễ nghi quân sự tại Nhà Trắng và chuyến thăm Cơ quan Lưu trữ Quốc gia – nơi lưu giữ bản gốc Tuyên ngôn Độc lập và Hiến pháp Hoa Kỳ.
Buổi tiệc chiêu đãi vào thứ Năm dự kiến sẽ quy tụ lãnh đạo của các công ty quan trọng tại cả hai thị trường, chẳng hạn như Tim Cook của Apple (AAPL.O), Jensen Huang của Nvidia (NVDA.O) và Sam Altman của OpenAI.
Bất chấp những bất đồng sâu sắc, cả hai nước vẫn xúc tiến hội nghị thượng đỉnh này; theo các nhà phân tích, sự kiện nhằm thể hiện sự ổn định trong quan hệ giữa “công xưởng lớn nhất thế giới” và “thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới”.
Tương tự như hai cuộc gặp trước đó kể từ năm 2025, các nhà lãnh đạo đang lên kế hoạch cho một sự kiện được dàn dựng kỹ lưỡng. Thay vì tổ chức họp báo chung khi kết thúc, hai nước dự kiến sẽ đưa ra các thông báo riêng biệt nhằm làm nổi bật những thông điệp mà mỗi bên muốn truyền tải tới công chúng trong nước.
Đối với ông Trump, chuyến đi này là điểm kết cho một tuần hoạt động ngoại giao, bắt đầu bằng chuyến thăm kéo dài hai ngày tới New York để tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Gần bảy tháng xung đột với Iran đã đẩy giá năng lượng tại Mỹ tăng cao, đồng thời Đảng Cộng hòa của Tổng thống cũng đang đối mặt với viễn cảnh khó khăn trong cuộc bầu cử quốc hội vào tháng 11.
Trong khi đó, ông Tập Cận Bình đã chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ trong hoạt động thương mại của Trung Quốc nhưng lại phải đối mặt với tình trạng chi tiêu hộ gia đình yếu và sự suy giảm của thị trường bất động sản. Các chiến dịch chống tham nhũng quy mô lớn trong quân đội đã giúp củng cố quyền lực của ông Tập, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên những câu hỏi về khả năng sẵn sàng chiến đấu của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
Một cuộc gặp khác giữa ông Trump và ông Tập nhiều khả năng sẽ diễn ra trong năm nay, có thể là tại hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) ở Trung Quốc vào tháng 11 hoặc hội nghị G20 tại Mỹ vào tháng 12.
Tin bài của Trevor Hunnicutt; thông tin bổ sung từ Jacob Bogage, Kanishka Singh, David Brunnstrom, Yimou Lee và Ben Blanchard; biên tập bởi Don Durfee, Colleen Jenkins, Cynthia Osterman, Alistair Bell, Sonali Paul và Michael Perry.
Trevor Hunnicutt is White House Correspondent at Reuters News. He writes about U.S. foreign and domestic policy and regularly travels with the President of the United States. Prior to joining the White House team in 2021, he covered presidential campaigns, economics, finance and investing for many years. He has also served on the board of the White House Correspondents’ Association. Hunnicutt holds a bachelor’s degree from Pomona College and a master’s from the London School of Economics.
REUTERS
