Yemen – Biển Đỏ | 12/9/2026
Tình hình tại Yemen đang chuyển sang một giai đoạn nguy hiểm mới khi lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tiến xuống bờ biển phía tây Yemen, chiếm Mocha (Al-Mokha) và tiến tới đảo Mayyun, còn gọi là Perim, nằm ngay giữa eo biển Bab el-Mandeb.
Reuters cho biết cuộc tiến công nhanh của Houthi đang đe dọa khả năng kiểm soát một trong những tuyến hàng hải chiến lược quan trọng nhất thế giới. CFR cũng xác nhận Houthi đã chiếm Perim sau khi lực lượng chính phủ Yemen rút khỏi khu vực.
Saudi Arabia phản công bằng không kích
Saudi Arabia đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào những vị trí của Houthi tại khu vực Mocha và dọc bờ biển phía tây Yemen.
Các nguồn tin cho biết những đợt không kích gần đây tập trung vào sân bay Mocha và các vị trí quân sự của Houthi. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy Saudi Arabia đã đánh tan lực lượng Houthi hoặc giành lại Mocha và Mayyun.
Ngược lại, diễn biến mới nhất cho thấy Houthi vẫn đang duy trì đà tiến công về phía Bab el-Mandeb.
Đây là điểm rất quan trọng để tránh đánh giá sai cục diện chiến trường.
Saudi Arabia đang phản công, nhưng Bab el-Mandeb hiện vẫn là khu vực tranh chấp và Houthi đã tạo được một vị trí chiến lược đặc biệt nguy hiểm.
Vì sao Mocha và Mayyun quan trọng?
Bab el-Mandeb là cửa ngõ nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương.
Nếu một lực lượng có khả năng kiểm soát hoặc đe dọa cả hai bờ của eo biển, họ có thể gây sức ép rất lớn đối với tàu thương mại đi qua tuyến đường nối châu Á với châu Âu.
Việc Houthi tiến tới Mayyun đặc biệt đáng chú ý vì hòn đảo này nằm ngay trong eo biển.
Điều đó khiến cuộc chiến Yemen không còn chỉ là cuộc tranh chấp lãnh thổ giữa Houthi và chính phủ Yemen.
Nó đã trở thành một phần của cuộc chiến kiểm soát các điểm nghẽn năng lượng và hàng hải của Trung Đông.
Iran chịu tổn thất lớn — nhưng chưa mất năng lực tấn công
Một thông tin khác cần được phân biệt rất rõ là đánh giá của Mỹ về năng lực tên lửa và UAV Iran.
Tháng 3, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói rằng số vụ phóng tên lửa của Iran đã giảm khoảng 90% và các cuộc tấn công bằng UAV một chiều giảm khoảng 95% so với ngày đầu chiến dịch.
Nhưng đây là mức giảm về nhịp độ tấn công, không phải bằng chứng rằng 90% toàn bộ kho tên lửa hoặc 90% năng lực sản xuất của Iran đã bị phá hủy.
Thực tế trong những ngày gần đây cho thấy Iran vẫn có khả năng tiến hành các cuộc tấn công tên lửa quy mô lớn.
Ngày 9/9, Iran phóng tên lửa vào căn cứ Mỹ tại Jordan. Jordan cho biết đã đánh chặn 18 trong số 20 tên lửa; hai quả còn lại rơi xuống những khu vực không có dân cư.
Ngày hôm sau, Reuters đưa tin một số máy bay Mỹ tại căn cứ Muwaffaq Salti bị hư hại, trong đó một chiếc A-10 bị mất một cánh và khoảng tám F-15 bị hư hại nhẹ nhưng sau đó được đưa trở lại hoạt động.
Điều này cho thấy hệ thống phòng thủ Mỹ-Jordan đã đánh chặn phần lớn cuộc tấn công, nhưng không phải mọi tên lửa đều bị vô hiệu hóa và cuộc tấn công vẫn gây thiệt hại vật chất.
Cuộc chiến đang mở rộng từ Iran sang hai eo biển
Điều đáng chú ý nhất trong diễn biến hiện nay là chiến trường không còn tập trung ở Iran.
Có ít nhất ba điểm nóng liên kết với nhau:
Hormuz: Iran tìm cách gây sức ép lên hoạt động vận tải và xuất khẩu dầu.
Bab el-Mandeb: Houthi tiến xuống bờ biển phía tây Yemen và chiếm Mayyun.
Saudi Arabia: Các cơ sở dầu khí và hạ tầng năng lượng tiếp tục trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV.
Reuters đưa tin các cuộc tấn công của Houthi trong những ngày gần đây đã làm 73 người bị thương tại Saudi Arabia và gây thiệt hại cho các cơ sở dầu khí.
Ngày 12/9, Saudi Arabia còn phải đóng một đường ống dầu quan trọng sau các cuộc tấn công bằng UAV mà Riyadh quy trách nhiệm cho các nhóm hoạt động từ Iraq.
Như vậy, Iran và các lực lượng liên kết với Tehran đang gây sức ép đồng thời lên hai tuyến vận tải chiến lược: Hormuz và Bab el-Mandeb.
Nguy cơ lớn nhất không phải là một trận đánh riêng lẻ
Điều đáng lo nhất đối với thị trường năng lượng không phải việc một thành phố Yemen đổi chủ trong một ngày.
Vấn đề là nếu Houthi duy trì được vị trí ở Bab el-Mandeb trong khi Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, thế giới có thể phải đối mặt với hai điểm nghẽn hàng hải chiến lược cùng lúc.
Reuters cho biết dầu Brent đã vượt mức 100 USD/thùng trong đợt leo thang mới nhất, trong khi lưu lượng dầu qua Hormuz đã giảm mạnh so với mức bình thường.
Nếu Bab el-Mandeb tiếp tục bị đe dọa, các hãng vận tải có thể phải tránh thêm một tuyến đường quan trọng, làm tăng thời gian vận chuyển, phí bảo hiểm và chi phí nhiên liệu.
Đó là lý do chiến sự tại một thành phố cảng Yemen có thể nhanh chóng trở thành vấn đề đối với giá dầu, lạm phát và thương mại toàn cầu.
Cục diện hiện nay
Có thể tóm tắt tình hình ngày 12/9 như sau:
- Houthi đã tiến vào Mocha và chiếm đảo Mayyun/Perim.
- Saudi Arabia đang sử dụng không quân để phản công, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy đã đánh tan Houthi hoặc giành lại các vị trí này.
- Iran đã mất đáng kể khả năng duy trì nhịp độ tấn công, nhưng vẫn còn năng lực tên lửa và UAV đáng kể.
- Phòng thủ Mỹ-Jordan đã đánh chặn phần lớn tên lửa Iran, nhưng cuộc tấn công ngày 9/9 vẫn gây thiệt hại cho máy bay Mỹ.
- Saudi Arabia tiếp tục bị Houthi tấn công vào hạ tầng năng lượng.
- Hormuz và Bab el-Mandeb đang cùng trở thành những điểm nghẽn chiến lược của cuộc chiến.
Vì vậy, tiêu đề chính xác hơn không phải là “Đồng minh Mỹ đánh tan Houthi”.
Diễn biến thực tế hiện nay gần với:
“Houthi tiến vào cửa ngõ Bab el-Mandeb, Saudi Arabia phản công — cuộc chiến Iran mở thêm một mặt trận đe dọa tuyến dầu toàn cầu.”
Đây là một diễn biến đặc biệt quan trọng bởi nếu Houthi giữ được vị trí quanh Bab el-Mandeb, Iran không cần trực tiếp kiểm soát eo biển để tạo sức ép lên tuyến hàng hải này. Một lực lượng đồng minh có khả năng đe dọa tàu bè ở cửa Biển Đỏ cũng đủ làm tăng đáng kể chi phí và rủi ro vận tải.
Trong khi đó, Washington đang phải đối phó đồng thời với Iran ở Hormuz, Houthi ở Bab el-Mandeb và các nhóm vũ trang liên kết với Iran tại Iraq, trong một cuộc chiến đã kéo dài nhiều tháng. Reuters nhận định sự tiến quân của Houthi đang đặt Mỹ trước một bài toán chiến lược mới đúng lúc nguồn lực quân sự Mỹ đã bị kéo căng bởi cuộc chiến với Iran.
