Góc nhìn
Ban Biên tập
Ủy ban Điều tiết Hạt nhân đã thông qua những cải cách cấp phép có tiềm năng tạo ra sự chuyển đổi mạnh mẽ.
Để chứng kiến
Hoa Kỳ từng xây dựng được đội ngũ lò phản ứng hạt nhân lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, bất chấp kỳ tích công nghệ đó, ngành công nghiệp hạt nhân của Hoa Kỳ dường như đã bị “đóng băng” theo thời gian: Hầu hết các lò phản ứng thương mại của nước này đều được xây dựng từ nhiều thập kỷ trước, và tất cả đều sử dụng cùng một công nghệ làm mát bằng nước nhẹ (light-water-cooled), mặc dù những thiết kế hiệu quả hơn đã xuất hiện từ nhiều năm nay — và thậm chí đang được vận hành thương mại tại Trung Quốc.
Các nhà đầu tư Hoa Kỳ, với mong muốn tạo ra một cuộc cách mạng trong ngành, đã đổ hàng tỷ đô la vào các thiết kế hạt nhân tiên tiến. Trong số đó có nhiều công ty công nghệ đang tìm kiếm nguồn năng lượng để thúc đẩy sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), chẳng hạn như Microsoft, Google và Amazon — công ty do ông Jeff Bezos, chủ sở hữu tờ *Post*, sáng lập.
Họ đang hướng tới việc xây dựng những lò phản ứng sử dụng kim loại lỏng (như natri) hoặc khí làm chất làm mát, cho phép các lò phản ứng này vận hành ở nhiệt độ cao hơn. Những thiết kế này không chỉ giúp giảm thiểu lượng chất thải mà còn an toàn hơn, bởi chúng tận dụng các lực tự nhiên — như trọng lực và đối lưu — thay vì phụ thuộc vào máy bơm hay động cơ, để tự động ngắt lò phản ứng trong trường hợp xảy ra sự cố.
Tuy nhiên, quy trình thẩm định vốn vô cùng phức tạp của NRC lại được xây dựng dựa trên nền tảng các lò phản ứng làm mát bằng nước nhẹ; quy trình này bao gồm những yêu cầu an toàn mang tính quy định cứng nhắc, vốn chỉ phù hợp với các thiết kế cũ và trở nên hoàn toàn vô lý khi áp dụng cho những công nghệ tiên tiến hơn. Điều này làm chậm trễ quá trình phê duyệt đối với các lò phản ứng tiên tiến, buộc các đơn vị nộp hồ sơ phải tốn nhiều thời gian xin các giấy phép miễn trừ và phải tìm kiếm những giải pháp thay thế tốn kém.
Khung pháp lý mới của cơ quan này, được gọi là “Phần 53” (Part 53), được thiết kế theo hướng trung lập hơn về mặt công nghệ. Khung pháp lý này áp dụng một phương pháp đánh giá rủi ro mới, mang lại sự linh hoạt cao hơn cho các nhà phát triển. Chẳng hạn, đối với các thiết kế nhà máy hạt nhân có quy mô nhỏ gọn hơn và mức độ tự động hóa cao hơn, số lượng nhân sự vận hành cần thiết sẽ ít hơn. Các quy định mới cũng cho phép xây dựng những lò phản ứng an toàn hơn tại các khu vực có mật độ dân cư đông đúc. Hơn nữa, khung pháp lý này còn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc triển khai các thiết kế đã được phê duyệt từ trước, giúp các công ty có thể mở rộng quy mô của những dự án thành công.
Cơ quan này kỳ vọng rằng sự thay đổi này sẽ giúp rút ngắn thời gian thẩm định — vốn thường kéo dài lê thê trong nhiều năm — xuống còn 18 tháng hoặc ít hơn. Những người phản đối năng lượng hạt nhân chắc chắn sẽ coi đây là bằng chứng cho thấy chính quyền Trump đang biến NRC thành một cơ quan chỉ biết đóng dấu phê duyệt hình thức. Tuy nhiên, nhiều cải cách trong số này lại bắt nguồn từ Đạo luật Advance—văn bản đã được Quốc hội thông qua một cách suôn sẻ với sự đồng thuận của cả hai đảng và được Tổng thống Joe Biden ký ban hành thành luật. Những nỗ lực nhằm cải thiện các chiến lược đánh giá rủi ro của NRC thực chất đã được khởi xướng từ giữa những năm 2000.
Liệu các lò phản ứng tiên tiến này có đạt được thành công về mặt thương mại hay không vẫn còn là điều cần thời gian kiểm chứng. Song, xét đến những triển vọng to lớn mà chúng mang lại, việc chính phủ cắt giảm bớt một số thủ tục hành chính rườm rà vốn đang kìm hãm sự phát triển của chúng là điều mang lại lợi ích cho tất cả mọi người.
Nguồn : Washington Post
