Vì sao một chế độ độc tài “mạnh với dân, yếu với ngoại bang” có thể sụp đổ nhanh đến vậy?

Khanh Nguyen

Một trong những câu hỏi thời sự lớn nhất lúc này là: vì sao một chế độ độc tài, sở hữu quân đội được trang bị vũ khí không hề thua kém, lại có thể thất bại nhanh chóng đến bất ngờ trước một cuộc đột kích từ bên ngoài?

Nhiều năm qua, thế giới đã chứng kiến nhân dân Venezuela bị đàn áp tàn bạo. Biểu tình bị trấn áp, đối lập bị bắt bớ, các tiếng nói phản biện bị triệt tiêu. Sức mạnh đối nội của chính quyền Maduro từng khiến không ít chế độ độc tài khác hân hoan, bắt tay học hỏi và chia sẻ “kinh nghiệm ổn định”.

Nhưng những gì diễn ra trong chưa đầy 24 giờ đã phơi bày một sự thật cay đắng: các chế độ độc tài thường chỉ mạnh khi đối diện với chính nhân dân của mình. Toàn bộ nguồn lực—từ tiền thuế, nhà tù, công cụ cưỡng bức, đến hệ thống luật lệ—được huy động để giữ quyền lực, không phải để bảo vệ đất nước.

Khi đối diện với một lực lượng ngoại bang có tổ chức, kỷ luật và mục tiêu rõ ràng, bộ máy ấy bộc lộ điểm yếu chí tử: thiếu tính chính danh, thiếu động lực bảo vệ quốc gia, và thiếu sự ủng hộ xã hội. Quân đội trong các chế độ như vậy thường được huấn luyện để đàn áp nội bộ, không phải để chiến đấu vì lợi ích chung của dân tộc. Lòng trung thành bị mua bằng đặc quyền, không được xây dựng trên niềm tin.

Nói cách khác, đó là sức mạnh bề ngoài. Khi lớp vỏ cưỡng bức bị thử thách bởi một cú đánh từ bên ngoài, nó dễ rụng rời. Những chế độ ấy không phòng thủ quốc gia; họ phòng thủ quyền lực.

Bài học ở đây không chỉ dành cho Venezuela. Bất kỳ chế độ nào coi dân là kẻ thù, coi quyền lực là mục tiêu tối thượng, đều đang tự rút ruột khả năng tự vệ của mình. Tiền thuế của nhân dân bị dùng để xây nhà tù, mua súng đạn, vẽ luật—không phải để bảo vệ biên cương, mà để cầm cố tương lai quốc gia cho lợi ích trước mắt của một nhóm nhỏ.

Box phân tích | VietnamWeek

Vì sao “đàn áp trong nước” không chuyển hóa thành “năng lực phòng thủ quốc gia”?

1. Chính danh thấp: Khi dân chúng không tin, quân đội thiếu động lực chiến đấu vì quốc gia.

2. Quân đội lệch chức năng: Huấn luyện cho trấn áp nội bộ → kém hiệu quả trước tác chiến hiện đại.

3. Lòng trung thành mua bằng đặc quyền: Dễ tan rã khi rủi ro vượt ngưỡng lợi ích.

4. Hệ sinh thái quyền lực khép kín: Quyết định sai không được phản biện, dẫn đến sụp đổ nhanh.

Kết luận: Mạnh với dân không đồng nghĩa mạnh với ngoại bang. Ngược lại, đó thường là dấu hiệu của sự mong manh chiến lược.