Mỹ triệt phá đường dây tuồn lậu chip AI Nvidia sang Trung Quốc

Business Insider By Thibault Spirlet

Bạn đã từng nghe đến một hãng chip tên “SANDKYAN” chưa?

Chưa? Vì nó không hề tồn tại — đó là tên công ty giả được dùng trong một đường dây buôn lậu chip AI mà chính quyền Mỹ mô tả là “tinh vi”.

Hôm thứ Hai, các công tố viên thông báo họ đã bắt giữ nhiều đối tượng liên quan đến hoạt động tuồn lậu các chip AI tiên tiến nhất của Nvidia sang Trung Quốc và Hong Kong, vi phạm luật kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Trong số này có Fanyue “Tom” Gong, 43 tuổi, chủ một công ty công nghệ ở New York, và Benlin Yuan, 58 tuổi, một giám đốc người Canada. Họ bị bắt ngày 3/12 và 28/11 sau khi các điều tra viên lần ra mạng lưới buôn lậu, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) cho biết trong thông cáo.

Các chip Nvidia — còn gọi là GPU — được dùng để huấn luyện mô hình AI tối tân và các hệ thống siêu máy tính. Chúng bị kiểm soát chặt do tiềm năng sử dụng trong lĩnh vực quân sự.

“Những con chip này là nền tảng để giành ưu thế AI và có vai trò thiết yếu trong các ứng dụng quân sự hiện đại,” Công tố viên liên bang Nicholas Ganjei (Quận Nam Texas) nói, đồng thời nhấn mạnh đường dây buôn lậu này đe dọa an ninh quốc gia Mỹ.

Luật sư của Yuan nói với Business Insider rằng ông không bình luận về vụ án. Phía Gong hiện chưa rõ người đại diện.

Người phát ngôn Nvidia cho biết hệ thống xuất khẩu của hãng “nghiêm ngặt và toàn diện,” và sẽ tiếp tục phối hợp với chính phủ để bảo đảm các vụ tuồn lậu “hàng cũ” không xảy ra.

Thông tin này xuất hiện cùng ngày Tổng thống Donald Trump tuyên bố chấp thuận cho Nvidia bán chip H200 sang Trung Quốc theo một kế hoạch yêu cầu Trung Quốc trả 25% khoản thanh toán trực tiếp cho Mỹ.

Đường dây buôn lậu hoạt động như thế nào?

Theo các công tố viên, mạng lưới này dựa vào hồ sơ giả, công ty vỏ bọc và việc thay nhãn bí mật.

• Những người liên quan mua GPU thông qua các “người mua hộ” và trung gian, khai rằng hàng dành cho khách Mỹ hoặc các nước không cần giấy phép xuất khẩu.

• Khi lô hàng đến kho tại Mỹ, nhân viên dưới sự chỉ đạo của Gong bóc nhãn Nvidia và dán nhãn mới “SANDKYAN”, một công ty giả.

• Giấy tờ vận chuyển cũng được sửa lại để phân loại GPU thành “linh kiện máy tính thông thường”.

Sau đó, các GPU bị tráo nhãn được bí mật xuất khẩu sang Trung Quốc, Hong Kong và các điểm đến bị hạn chế khác, thường thông qua một công ty logistics ở Hong Kong và một công ty AI tại Trung Quốc.

Yuan — người điều hành chi nhánh tại Mỹ của một công ty IT ở Bắc Kinh — tuyển dụng các nhân viên kiểm định và chỉ đạo họ không tiết lộ điểm đến thực sự của lô hàng.

Ông ta cũng tham gia soạn thảo các lời giải trình giả khi một số lô hàng bị chính quyền Mỹ giữ lại.

Một phần của chiến dịch trấn áp quy mô lớn: Operation Gatekeeper

Các vụ bắt giữ này nằm trong Operation Gatekeeper, chiến dịch truy quét rộng hơn. Trước đó, doanh nhân Texas Alan Hao Hsu và công ty của ông ta đã nhận tội buôn lậu.

Theo các tài liệu tòa án công bố ngày 8/12, Hsu đã xuất khẩu hoặc tìm cách xuất khẩu 160 triệu USD chip Nvidia H100 và H200 sang Trung Quốc, Hong Kong và các quốc gia bị cấm khác.

Cơ quan chức năng đã thu giữ hơn 50 triệu USD GPU và tiền mặt từ hoạt động của Hsu. Các hoạt động diễn ra từ tháng 10/2024 đến tháng 5/2025.

Gong và Yuan hiện vẫn bị tạm giam chờ điều tra tiếp.

• Yuan bị cáo buộc âm mưu vi phạm Đạo luật Cải cách Kiểm soát Xuất khẩu (ECRA) và có thể đối mặt tối đa 20 năm tù.

• Gong bị cáo buộc âm mưu buôn lậu hàng hóa khỏi Mỹ và có thể lĩnh tối đa 10 năm tù.