Góc nhìn-Ban Biên tập
Trong khi Trung Quốc cấm các nhà khoa học hàng đầu xuất cảnh, một tòa án tại Mỹ lại đứng về phía Anthropic trong vụ tranh chấp với Lầu Năm Góc.
Hoa Kỳ sẽ ở vào một vị thế vững mạnh hơn nhiều để giành chiến thắng trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) nếu chính phủ hợp tác — thay vì đối đầu — với các công ty đang tiên phong phát triển những công nghệ mũi nhọn.
Tuần vừa qua đã làm nổi bật sức mạnh của chính sách “củ cà rốt” (khuyến khích) và sự yếu kém của chính sách “cây gậy” (trừng phạt). Vào thứ Tư, Tổng thống Donald Trump đã bổ nhiệm 13 trong số những lãnh đạo doanh nghiệp tài năng nhất đất nước vào Hội đồng Cố vấn mới về Khoa học và Công nghệ; trong đó có Jensen Huang của Nvidia, Mark Zuckerberg của Meta, Michael Dell và đồng sáng lập Google là Sergey Brin.
Cũng trong ngày hôm đó, Đệ nhất Phu nhân Melania Trump đã chủ trì một sự kiện tại Nhà Trắng, với sự góp mặt của một robot hình người được vận hành bởi AI. Nếu được nhân rộng thành công, những robot như vậy có tiềm năng cung cấp các bài học được cá nhân hóa cho những trẻ em đang có nguy cơ bị tụt hậu trong học tập. Một đội ngũ đông đảo các robot này có thể giúp thu hẹp khoảng cách thành tích học tập với chi phí thấp, đồng thời trở thành một mặt hàng xuất khẩu đầy tiềm năng của nước Mỹ.
Trong khi đó, vào thứ Năm, một thẩm phán liên bang tại San Francisco đã ra phán quyết ngăn chặn mệnh lệnh gần đây của Lầu Năm Góc, vốn dán nhãn Anthropic là một mối đe dọa an ninh quốc gia. “Không có điều khoản nào trong đạo luật hiện hành ủng hộ quan điểm mang màu sắc ‘Orwell’ — cho rằng một công ty Mỹ có thể bị gán mác là đối thủ tiềm năng và kẻ phá hoại nước Mỹ chỉ vì bày tỏ sự bất đồng quan điểm với chính phủ,” Thẩm phán Tòa án Quận Rita F. Lin đã viết như vậy trong phán quyết của mình.
Thẩm phán Lin nhận định hoàn toàn chính xác rằng chính phủ có toàn quyền không hợp tác kinh doanh với Anthropic nếu không muốn; tuy nhiên, mệnh lệnh của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth — cấm các nhà thầu quốc phòng khác sử dụng các mô hình AI Claude của công ty này — rõ ràng là một hành động trả đũa không chính đáng. Trong khi đó, các sản phẩm đầy ấn tượng của Anthropic vẫn đang tiếp tục hỗ trợ quân đội Mỹ trong việc xác định các mục tiêu tại Iran.
Một điểm đáng ghi nhận là công ty này dường như rất mong muốn khép lại cuộc tranh chấp này để tiếp tục công việc. “Trọng tâm của chúng tôi vẫn là hợp tác một cách hiệu quả với chính phủ nhằm đảm bảo mọi người dân Mỹ đều được hưởng lợi từ một nền tảng AI an toàn và đáng tin cậy,” Anthropic tuyên bố trong một thông cáo báo chí được đưa ra ngay sau phán quyết của tòa án — phán quyết mà nhiều khả năng sẽ bị kháng cáo.
Việc tranh chấp hợp đồng này được giải quyết thông qua con đường tòa án chính là một minh chứng sống động cho giá trị của nguyên tắc thượng tôn pháp luật tại Mỹ. Đây là một sự tương phản đầy ấn tượng so với những gì đang diễn ra cùng lúc tại Trung Quốc — nơi chính quyền cộng sản đã ban hành lệnh cấm xuất cảnh vô thời hạn đối với Giám đốc điều hành (CEO) và nhà khoa học trưởng của một công ty AI có trụ sở tại Singapore. Bắc Kinh đang tìm cách ngăn chặn thương vụ Meta thâu tóm một công ty của họ – một công ty khởi nghiệp có tên Manus chuyên phát triển các “tác nhân” AI – với trị giá 2 tỷ USD.
Lệnh cấm xuất cảnh đã được ban hành mà không tuân thủ bất kỳ quy trình pháp lý chính đáng nào. Đây là một phần trong nỗ lực của nhà độc tài Tập Cận Bình nhằm thắt chặt quyền kiểm soát đối với các sản phẩm AI do công dân Trung Quốc tạo ra. Suy cho cùng, cách tiếp cận như vậy sẽ không thể khơi dậy tối đa sự sáng tạo từ phía các doanh nghiệp.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, nhiều công ty đã tẩy chay và các lãnh đạo cấp cao đã từ chức khỏi những nhóm cố vấn – tương tự như nhóm mà vị Tổng thống này vừa công bố. Họ làm vậy là do chịu sức ép từ chính đội ngũ nhân viên có tư tưởng hoạt động xã hội của mình. Tuy nhiên, hành động này lại không mang lại lợi ích cho đất nước. Các doanh nghiệp cần tự xem mình như những công dân Mỹ, và chính phủ có trách nhiệm hỗ trợ hết mức có thể để các doanh nghiệp vững bước tiến lên, dẫn đầu ở những lĩnh vực công nghệ tiên tiến nhất.
Thành công không phải là điều chắc chắn. Vào thứ Tư, Thượng nghị sĩ Bernie Sanders (độc lập – bang Vermont) đã chính thức đệ trình một dự luật nhằm áp đặt lệnh tạm hoãn cấp liên bang đối với việc xây dựng các trung tâm dữ liệu mới – một nỗ lực nhằm kìm hãm sự phát triển của AI. Ở cấp độ tiểu bang, các bang riêng lẻ đang thông qua một loạt các đạo luật rời rạc, chắp vá, khiến cho việc tuân thủ trở nên tốn kém và gần như bất khả thi. Quốc hội sẽ cần phải vào cuộc để ngăn chặn những đạo luật như vậy cản trở tiến trình đổi mới sáng tạo.
Các xã hội tự do chiến thắng các xã hội khép kín nhờ vào việc trân trọng và thực thi tự do. Họ sẽ thất bại nếu cố gắng bắt chước các phương thức đàn áp.
Nguồn : The Washington Post
