Samantha Schmidt — 25 tháng 7, 2026
BRASÍLIA — Brazil đã từ chối cấp thị thực cho hai quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Mỹ, những người mà chính quyền Trump dự định phái đi trong một sứ mệnh nhằm gieo rắc sự nghi ngờ về tính công bằng và tính toàn vẹn của hệ thống bầu cử nước này trước khi hàng triệu người dân Brazil bỏ phiếu trong cuộc bầu cử tổng thống vào ngày 4 tháng 10, Bộ Ngoại giao Brazil cho biết vào hôm thứ Bảy.
Theo một quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Mỹ và ba quan chức Brazil (những người phát biểu với điều kiện giấu tên để thảo luận về vấn đề ngoại giao nhạy cảm), đoàn đại biểu Bộ Ngoại giao Mỹ — bao gồm các nhân sự do Trump bổ nhiệm là Riley M. Barnes (Trợ lý Bộ trưởng) và Samuel Samson (Phó Trợ lý Bộ trưởng) — đã lên kế hoạch khởi hành đến thủ đô Brasília trong những ngày tới.
Tuy nhiên, các quan chức Brazil sau khi nắm được kế hoạch đã từ chối cấp phép nhập cảnh cho các quan chức Mỹ, Bộ Ngoại giao Brazil cho biết. Phía Brazil thông tin thêm rằng các quan chức Mỹ đã nộp đơn xin thị thực thông qua Lãnh sự quán Brazil tại Washington với lý do lên kế hoạch tổ chức “các cuộc họp với những cơ quan thẩm quyền liên quan đến quá trình bầu cử”.
Samson từng di chuyển từ Châu Phi đến Châu Âu để quảng bá đường lối chính trị bảo thủ mang phong cách của Tổng thống Donald Trump và vun đắp mối quan hệ với các nhóm hữu ngạn, đôi khi gây mất lòng các chính khách thuộc giới truyền thống (establishment).
Hiện chưa rõ các nhà ngoại giao Mỹ đã lên kế hoạch gặp ai hoặc họ sẽ làm thế nào để bôi nhọ một hệ thống từ lâu đã được coi là hình mẫu bầu cử ở Nam Mỹ — nơi trả về kết quả chỉ vài giờ sau khi người dân Brazil bỏ phiếu.
Hai quan chức cấp cao của Brazil chia sẻ với tờ
The Washington Post vào hôm thứ Tám rằng gần đây họ mới biết về cái mà họ mô tả là “mưu đồ” của phía Mỹ và đã thề sẽ ngăn chặn các quan chức Mỹ nhập cảnh vào đất nước.
“Đây là một mưu đồ hoàn toàn không phù hợp với nền dân chủ Brazil,” một quan chức phát biểu điều kiện giấu tên vì không được phép phát ngôn với truyền thông. Quan chức này khẳng định chính phủ Brazil sẽ hành động để “bảo vệ hệ thống bỏ phiếu của chúng tôi.”
Các quan chức Brazil cho biết họ nghi ngờ mục tiêu của phía Mỹ là gặp gỡ những người hoài nghi về bầu cử và lập một báo cáo có thể được sử dụng để phi pháp hóa hệ thống bỏ phiếu điện tử của quốc gia này. Trong quá khứ, Samson từng đưa ra các báo cáo bộ mà giới крити phẫn nộ cho rằng đã mang góc nhìn phiến diện đảng phái vào các vấn đề nhân quyền.
Trong một tuyên bố gửi tới tờ The Post, Bộ Ngoại giao Mỹ xác nhận rằng Barnes và Samson đã lên kế hoạch tới Brasília vào tuần tới, nhưng không trả lời các câu hỏi về mục đích của chuyến đi hoặc liệu chính quyền Trump có lo ngại về tính toàn vẹn bầu cử ở Brazil hay không.
Cả Barnes lẫn Samson đều không phản hồi các tin nhắn yêu cầu bình luận.
Nỗ lực thực hiện sứ mệnh của các quan chức thời Trump đã đánh dấu một bước leo thang trong cuộc tranh cãi kéo dài giữa Mỹ và Brazil về giới hạn của tự do ngôn luận cùng vụ án hình sự chống lại cựu Tổng thống Jair Bolsonaro — người đang bị quản thúc tại gia sau khi bị kết án dàn dựng một cuộc đảo chính vũ trang và các cáo buộc khác.
Tuần này, ông Trump đã áp thuế quan đòn bẩy cao lên một loạt hàng hóa của Brazil. Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva đã đáp trả bằng cách gọi đây là một chiêu trò chính trị nhằm giúp đỡ đối thủ bầu cử của ông là Flávio Bolsonaro — con trai của vị cựu tổng thống và cũng là một đồng minh của Trump.
Nỗ lực này của Mỹ cũng làm nổi bật sự thay đổi diện mạo văn hóa rộng lớn hơn trong lực lượng ngoại giao của Hoa Kỳ, vốn trong chính quyền Trump ngày càng được triển khai để thúc đẩy các mục tiêu chính trị hơn là phát huy các nguyên tắc lâu đời từng vượt lên trên tính đảng phái.
“Đối với những người trong chúng tôi từng mất đi bạn bè khi mang lại dân chủ cho các quốc gia khác, thật cực kỳ tồi tệ khi thấy vị Bộ trưởng này sử dụng quyền lực của nước Mỹ để làm suy yếu các cuộc bầu cử đáng tin cậy ở các quốc gia khác vì mục đích tư tưởng,” một quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Mỹ có thông tin về sự việc phát biểu dưới điều kiện giấu tên.
“Chúng tôi từng triển khai sức mạnh trong các tình huống nguy hiểm vì nền dân chủ,” vị quan chức cấp cao này nói. “Bây giờ chúng tôi lại gửi các nhân sự do chính trị bổ nhiệm đi để làm mất uy tín hệ thống bầu cử của một quốc gia khác.”
Vị quan chức cấp cao đã chỉ ra sự khác biệt giữa chuyến công tác ngoại giao này và những nỗ lực của chính phủ Mỹ vào năm 2022 nhằm củng cố nền dân chủ Brazil và ngăn chặn một cuộc tiếp quản quân sự. Trong giai đoạn dẫn đến cuộc bầu cử năm đó, Jair Bolsonaro đã liên tục tìm cách gieo rắc sự hoài nghi về hệ thống bầu cử của Brazil mà ông cho là tràn ngập gian lận.
Bolsonaro, một cựu sĩ quan quân đội, đồng thời đã nỗ lực chính trị hóa quân đội Brazil và cảnh báo về một sự “rạn nứt” dân chủ nếu quyền lực của ông bị đe dọa.
Hai ngày sau khi Bolsonaro tuyên bố rằng “quân đội đứng về phía chúng ta,” Bộ trưởng Quốc phòng Lloyd Austin đã lên tiếng ủng hộ nền dân chủ ở Brasília và nhấn mạnh sự cần thiết của việc dân sự kiểm soát quân đội.
Vị quan chức cấp cao cho biết ông đã xem các đánh giá tình báo của Mỹ vào thời điểm đó và kết luận rằng “không có cơ sở tin cậy nào cho những cáo buộc chống lại tính uy tín của hệ thống bầu cử Brazil.”
“Chúng tôi đã cử một dòng người liên tục thuộc giới quân sự sang để làm rõ với các đối tác của họ rằng họ sẽ tự đặt mình vào thế nguy hiểm chịu các lệnh trừng phạt và những điều tương tự nếu phá vỡ các chuẩn mực hiến pháp,” quan chức này cho biết.
Sau cuộc bầu cử, Bolsonaro đã tìm cách lật ngược kết quả cho thấy ông bị đánh bại bởi ông Lula và kích hoạt một cuộc tiếp quản của quân đội, nhưng hầu hết các tướng lĩnh của đất nước đều từ chối kế hoạch này. Năm ngoái, ông bị kết án vì âm mưu lật đổ nhà nước Brazil và bị tuyên phạt 27 năm tù — hình phạt mà ông đang chấp hành dưới hình thức quản thúc tại gia.
Một nhân sự do Trump bổ nhiệm vào Bộ Ngoại giao là Darren Beattie đã cố gắng tới thăm Bolsonaro sau khi ông này bị kết án, nhưng thị thực của ông đã bị Bộ Ngoại giao Brazil hủy bỏ.
Flávio Bolsonaro, người đang bị dối thủ dẫn trước trong các cuộc thăm dò ý kiến, tuần này dường như đã lặp lại các cáo buộc của cha mình trong cuộc họp với các nhà ngoại giao. Ông cho biết các máy máy bầu cử của Brazil do công ty Smartmatic của Venezuela sản xuất và dễ bị gian lận — những tuyên bố đã bị Tòa án Bầu cử Tối cao Brazil bác bỏ.
Các quan sát viên quốc tế đã nhiều lần khẳng định rằng hệ thống bầu cử của Brazil hoạt động an toàn.
Mỗi “sứ mệnh quan sát tới Brazil kể từ năm 2018 khi họ bắt đầu, bao gồm cả cuộc bầu cử tổng thống năm 2022, đều ghi nhận hệ thống bầu cử của quốc gia này an toàn, đáng tin cậy và hoàn toàn có khả năng đưa ra kết quả bầu cử hợp pháp,” Benoni Belli, Đại sứ Brazil tại Tổ chức các Quốc gia Châu Mỹ (OAS) cho biết.
Salvador Romero, một chuyên gia hàng đầu về bầu cử ở Mỹ Latinh, người từng quan sát các cuộc bầu cử ở hơn 20 quốc gia, cũng đồng tình. “Hệ thống bầu cử của Brazil không còn nghi ngờ gì nữa được coi là một trong những hệ thống vững chắc nhất ở Mỹ Latinh,” ông nói.
Nhưng sức mạnh của sự hoài nghi vẫn tiếp tục là một lực lượng mạnh mẽ đối với những người chỉ trích thuộc phe bảo thủ đối với chính phủ cánh tả của Brazil. Họ đã tìm thấy một tiếng nói đồng điệu tại Nhà Trắng, theo Paulo Figueiredo, một nhân vật có ảnh hưởng thuộc phe hữu ngạn ở Brazil đang bị chính quyền Brazil truy nã vì vai trò bị cáo buộc trong âm mưu đảo chính của Bolsonaro.
Figueiredo đã liên tục gặp gỡ các quan chức cấp cao tại Nhà Trắng trong những tháng gần đây. Vào tháng 5, ông đã xuất hiện trong bức ảnh chụp chung khi gặp Bộ trưởng Ngoại giao Marco Rubio, cùng với Flávio Bolsonaro và em trai Eduardo Bolsonaro — người cũng đang bị cảnh sát Brazil truy nã.
“Tôi biết Mỹ sẽ quan sát cuộc bầu cử và họ từng trực tiếp bày tỏ sự lo ngại về tính toàn vẹn bầu cử ở Brazil với tôi trước đây,” Figueiredo nói. “Đây là một chủ đề rất, rất quan trọng đối với chính quyền này. Tôi biết họ đã nghiên cứu sâu về hệ thống bầu cử ở Brazil được một thời gian rồi.”
Trên khắp khu vực, chính quyền Trump đã theo đuổi một nỗ lực quyết liệt nhằm đưa các ứng cử viên thân Trump lên nắm quyền — một sự phá vỡ sắc nét khỏi các chuẩn mực ngoại giao vốn thường yêu cầu không can thiệp vào nội bộ chính trị của các quốc gia khác.
Chính quyền Trump đã củng cố vị thế cho Tổng thống Argentina Javier Milei vào năm ngoái, bao gồm cả việc cung cấp hỗ trợ tài chính cho quốc gia này.
Tại Honduras, Trump đã ủng hộ một thị trưởng bảo thủ — người sau đó đã được bầu làm tổng thống. Và ở Colombia vào tháng trước, một nhân vật cực hữu Abelardo de la Espriella đã được bầu làm tổng thống sau khi nhận được sự ủng hộ của Trump. Trump cam kết rằng nếu de la Espriella thắng, ông sẽ nhận được “sự ủng hộ và sức mạnh toàn diện của Hoa Kỳ đằng sau.”
Sau chiến thắng của de la Espriella, Tổng thống cánh tả sắp mãn nhiệm Gustavo Petro đã đưa ra các cáo buộc gian lận bầu cử — những lo ngại mà chính quyền Trump không chia sẻ.
Thay vào đó, trong một tuyên bố chung với các cường quốc khu vực đồng minh với Mỹ, Bộ Ngoại giao Mỹ đã lên án các nỗ lực “gieo rắc sự nghi ngờ về tính toàn vẹn của quá trình bầu cử” ở Colombia.
“Chúng tôi bác bỏ bất kỳ hành động, tuyên bố hoặc quyết định nào tìm cách phi pháp hóa ủy nhiệm được người dân trao cho, làm mất uy tín không có cơ sở đối với các cơ quan bầu cử có thẩm quyền, hoặc cản trở sự chuyển giao thể chế,” tuyên bố viết.
McCoy và Schmidt đưa tin từ Thành phố Mexico. Karen DeYoung và Aaron Schaffer tại Washington đã đóng góp cho báo cáo này
Nguồn : The Washington Post
