VietnamWeek
Khi bom rơi xuống Caracas, công chúng được nghe câu chuyện “chống ma túy” và “chống khủng bố”. Nhưng trong bóng tối của các phát ngôn an ninh là một chuỗi sự kiện doanh nghiệp – tài chính – pháp lý trùng hợp đến đáng ngờ, xoay quanh một tài sản dầu mỏ trị giá hàng chục tỷ USD: CITGO.
CITGO: tài sản chiến lược bị kẹt trong pháp lý Mỹ
CITGO Petroleum Corporation là công ty dầu mỏ do PDVSA (tập đoàn dầu khí quốc doanh Venezuela) nắm cổ phần chi phối, với các nhà máy lọc dầu và tài sản nằm trên đất Mỹ. Trong nhiều năm, CITGO trở thành tâm điểm kiện tụng giữa PDVSA và các chủ nợ quốc tế, dẫn đầu bởi công ty khai khoáng Canada Gold Reserve/Crystallex. Chuỗi kiện tụng này mở đường cho đấu giá tài sản tại Mỹ, dù Venezuela liên tục phản đối và gọi đây là bán tài sản bị cưỡng ép.
Ngày 25/11/2025, Thẩm phán liên bang Leonard Stark phê chuẩn việc Amber Energy mua lại công ty mẹ của CITGO là PDV Holding, Inc. với giá 5,9 tỷ USD. Amber Energy thuộc Elliott Investment Management, quỹ do tỷ phú Paul Singer sáng lập. Tuy nhiên, Gold Reserve kháng cáo, khiến tương lai pháp lý của CITGO chưa khép lại.
Ba hồ sơ đặt giá – và một đề nghị “lạ”
Trong quá trình đấu giá PDV Holding, có ba công ty nộp hồ sơ:
-
Gold Reserve (Canada),
-
Amber Energy (thuộc Elliott),
-
Blue Water Acquisition Corp. III – một SPAC (Special Purpose Acquisition Company), tức công ty “vỏ bọc” niêm yết công khai để thực hiện M&A.
Đề nghị của Blue Water gây chú ý đặc biệt: 10 tỷ USD, cao nhất trong ba hồ sơ, lại là hồ sơ nộp muộn và sau đó bị đình chỉ. Không có thông tin công khai nào cho thấy Blue Water có năng lực tài chính, kinh nghiệm dầu khí hay nguồn vốn đủ để hậu thuẫn một thương vụ tầm cỡ như vậy.
SPAC, Joseph Hernandez và thời điểm then chốt
Blue Water Acquisition Corp. III được thành lập tại Quần đảo Cayman, niêm yết trong năm 2025 với mục tiêu sáp nhập doanh nghiệp khác trong tương lai. Người sáng lập kiêm CEO khi đó là Joseph Hernandez.
-
Tháng 9/2025: Hernandez thực hiện đề nghị 10 tỷ USD mua CITGO.
-
Giữa tháng 11/2025: đề nghị bị rút lại.
-
25/11/2025: chỉ hai tuần sau, Blue Water được bán cho Yorkville và ban lãnh đạo mới, trong đó có Devin Nunesvà Scott Glabe từ Trump Media & Technology Group (TMTG).
Hernandez có lý lịch gây chú ý: từng điều hành nhiều công ty (Blue Water Vaccines/Biotech, Blue Water Real Estate), tranh cử thị trưởng New York, dự định tranh cử kiểm toán trưởng bang năm 2026; đồng thời đối mặt với các vấn đề tài chính cá nhân, bao gồm tài sản bị tịch biên và kiện đòi nợ từ luật sư cũ. Đầu tháng 12/2025, Hernandez tiếp tục lập Blue Water Acquisition Corp. IV và công bố kế hoạch IPO 125 triệu USD.
Không có bằng chứng cho thấy đề nghị mua CITGO của Hernandez liên quan trực tiếp đến việc Blue Water được bán cho nhóm gắn với Trump Media. Tuy nhiên, chuỗi thời điểm – một đề nghị 10 tỷ USD “lạ” ngay trước khi công ty đổi chủ – đặt ra câu hỏi chính đáng về giám sát xung đột lợi ích.
Yorkville – Trump Media – Blue Water: mạng lưới giao thoa
Hồ sơ SEC tháng 11/2025 cho biết Yorkville BW Acquisition Sponsor, LLC mua Blue Water Acquisition Corp. IIIvới giá 7,2 triệu USD, kéo theo toàn bộ ban lãnh đạo cũ từ chức. Ban lãnh đạo mới gồm:
-
Kevin McGurn (CEO),
-
Devin Nunes,
-
Scott Glabe,
-
Mark Angelo (Chủ tịch HĐQT),
-
Mark Hiltwein,
-
Troy Rillo (CFO).
Các mối liên hệ then chốt:
-
Devin Nunes: CEO Trump Media & Technology Group, công ty vận hành Truth Social, do Tổng thống Mỹ sở hữu cổ phần chi phối thông qua Donald J. Trump Revocable Trust.
-
Scott Glabe: Tổng cố vấn pháp lý của TMTG.
-
Kevin McGurn: cố vấn TMTG; CEO New America Acquisition I Corp. (liên quan Eric Trump và Donald Trump Jr.); CEO Yorkville Acquisition Corp.
-
Troy Rillo: CFO của Yorkville Acquisition Corp.; đối tác Yorkville Advisors.
-
Mark Angelo: Chủ tịch kiêm Thành viên điều hành Yorkville Advisors.
Yorkville Advisors là nhà đầu tư lớn của TMTG từ 2022, ký SEPA cho phép TMTG phát hành tối đa 2,5 tỷ USD cổ phiếu trong ba năm; gần đây còn hợp tác với Charles Schwab và Crypto.com để ra mắt các sản phẩm đầu tư/ETF. Theo hồ sơ 13D, các pháp nhân Yorkville nắm hơn 20% cổ phần Blue Water.
Ngoài ra, các pháp nhân Harraden Circle do Frederick V. Fortmiller Jr. điều hành nắm hơn 6,6% Blue Water; Fortmiller cũng đầu tư vào nhiều công ty có liên hệ với hệ sinh thái Trump.
Bom đạn, pháp lý và câu hỏi trung tâm
Song song với các diễn biến doanh nghiệp, chính quyền Trump tiến hành các cuộc tấn công quân sự tại Venezuela, tuyên bố nhằm “chống khủng bố ma túy”. Nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng các hành động này vi phạm luật quốc tếvà được thúc đẩy bởi đối đầu quanh dầu mỏ. Trong khi đó, câu chuyện CITGO – trọng tâm tài sản – lại diễn ra âm thầm trong các phòng xử và hồ sơ SEC.
Điều quan trọng cần nhấn mạnh: không có bằng chứng cho thấy Devin Nunes, Trump Media hay Yorkville tham gia trực tiếp vào đề nghị mua CITGO trước đó của Blue Water; không có cáo buộc sai phạm được xác lập trong các tài liệu nêu trên. Tuy nhiên, xung đột lợi ích tiềm tàng xuất hiện khi những người gần quyền lực chính trị nắm quyền điều hành một pháp nhân từng đặt giá cao nhất cho tài sản dầu mỏ trọng yếu – ngay trước và trong bối cảnh can thiệp quân sự.
Kết luận: vì sao cần giám sát công khai
Bài điều tra này không nhằm kết luận động cơ hay tội trạng, mà nhằm đặt đúng câu hỏi:
-
Vì sao một SPAC thiếu năng lực dầu khí lại có thể nộp đề nghị 10 tỷ USD?
-
Vì sao thời điểm đề nghị, rút lui và đổi chủ lại trùng khớp như vậy?
-
Và vì sao can thiệp quân sự lại diễn ra trong lúc tài sản dầu mỏ đang ở giai đoạn pháp lý nhạy cảm?
Trong một trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, minh bạch và giám sát xung đột lợi ích là yêu cầu tối thiểu. Khi bom rơi trước, luật đến sau, người hưởng lợi cuối cùng không phải công lý, mà là kẻ kiểm soát quyền lực và dòng tiền. Venezuela – và CITGO – đang đặt ra một phép thử cho chính những chuẩn mực ấy.
