Bộ trưởng Ngoại giao Iran cho rằng lãnh đạo tối cao mới có thể được lựa chọn trong vài ngày tới.
Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết Iran có thể bầu ra một lãnh đạo tối cao mới trong vòng một hoặc hai ngày tới, khi đất nước bắt đầu thời kỳ quốc tang 40 ngày sau vụ ám sát Ayatollah Ali Khamenei trong các cuộc tấn công phối hợp của Mỹ và Israel.
Phát biểu độc quyền với Al Jazeera trong bối cảnh Iran tiếp tục đấu súng với Israel và Hoa Kỳ, Araghchi xác nhận rằng cơ chế kế vị theo hiến pháp đã bắt đầu hoạt động.
Ông nói: “Hội đồng chuyển tiếp đã được thành lập”, mô tả một cơ quan gồm ba thành viên bao gồm tổng thống, người đứng đầu ngành tư pháp và một luật gia từ Hội đồng Giám hộ. “Nhóm ba người này sẽ đóng vai trò lãnh đạo trước khi lãnh đạo mới được bầu. Tôi cho rằng quá trình này sẽ diễn ra trong thời gian ngắn. Có thể trong một hoặc hai ngày nữa, họ sẽ bầu ra một lãnh đạo mới cho đất nước.”
Tổng thống Masoud Pezeshkian hôm Chủ nhật xác nhận rằng hội đồng “đã bắt đầu công việc của mình”, trong một bài phát biểu được ghi hình trước và phát sóng trên truyền hình nhà nước Iran, trong đó ông cũng lên án vụ ám sát Khamenei là “một tội ác lớn” và tuyên bố bảy ngày nghỉ lễ quốc gia cùng với thời gian quốc tang.
Ông Khamenei, 86 tuổi, bị ám sát hôm thứ Bảy trong một loạt các cuộc không kích của Mỹ và Israel trên khắp đất nước, khiến tổng cộng ít nhất 201 người thiệt mạng, theo các cơ quan khẩn cấp của Iran.
Trong số những người thiệt mạng có các nhân vật an ninh cấp cao và các thành viên trong gia đình của Khamenei: con gái, con rể và cháu trai của ông.
Quy trình lựa chọn người thay thế Khamenei được quy định trong hiến pháp Iran. Một hội đồng giáo sĩ gồm 88 thành viên, được người dân bầu chọn, có quyền bổ nhiệm một nhà lãnh đạo tối cao mới bằng đa số phiếu đơn giản.
Lần cuối cùng quá trình này được kích hoạt là vào năm 1989, khi Khamenei, lúc đó còn khá trẻ, được đưa lên vị trí này sau cái chết của người cha sáng lập cuộc cách mạng, Ayatollah Ruhollah Khomeini.
“Vi phạm chưa từng có tiền lệ”
Araghchi gọi vụ ám sát Khamenei là “hoàn toàn chưa từng có tiền lệ và là sự vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế”, cảnh báo rằng điều đó đã khiến cuộc xung đột “trở nên nguy hiểm và phức tạp hơn”.
Ông nói rằng Khamenei không chỉ là lãnh đạo chính trị của Iran, mà còn là “một lãnh đạo tôn giáo cấp cao của hàng triệu người Hồi giáo, ngay cả bên ngoài Iran, trên khắp khu vực”, chỉ ra các cuộc biểu tình đã nổ ra ở Iraq, Pakistan và những nơi khác nơi nhà lãnh đạo này có người ủng hộ.
Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, cũng bày tỏ sự phẫn nộ tương tự trong bài phát biểu trên truyền hình, nói rằng, “Các người đã vượt qua lằn ranh đỏ của chúng tôi và phải trả giá”, và nói thêm rằng Iran sẽ “giáng những đòn tàn khốc đến mức chính các người sẽ phải cầu xin”.
Araghchi tỏ ra thách thức khi được hỏi về lập trường quân sự của Iran, bác bỏ mọi ý kiến
“Không có chiến thắng nào trong cuộc chiến này. Họ đã không thể đạt được mục tiêu của mình, và họ sẽ không thể đạt được mục tiêu của mình trong những ngày tới,” ông nói với Al Jazeera.
So sánh với cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran hồi tháng 6 năm ngoái, mà Mỹ đã tham gia trong một thời gian ngắn, Araghchi nói rằng Mỹ và Israel “đã kỳ vọng rằng trong hai hoặc ba ngày Iran sẽ đầu hàng. Nhưng phải mất 12 ngày để họ hiểu rằng Iran không đầu hàng, và họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc yêu cầu một lệnh ngừng bắn vô điều kiện. Tôi không thấy có sự khác biệt nào giữa lần này và lần trước.”
Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo rằng bất kỳ hành động trả đũa nào cũng chỉ dẫn đến leo thang hơn nữa.
Cuộc phỏng vấn của Araghchi được đưa ra khi các cuộc tấn công của Iran lan rộng khắp vùng Vịnh trong ngày thứ hai liên tiếp, với các cuộc tấn công được báo cáo ở Dubai, Doha, Manama và cảng Duqm của Oman.
“Những gì xảy ra ở Oman không phải là lựa chọn của chúng tôi. Chúng tôi đã chỉ thị cho lực lượng vũ trang của mình phải cẩn trọng trong việc lựa chọn mục tiêu,” ông Araghchi nói, đồng thời cho biết thêm rằng quân đội Iran đang hành động theo chỉ thị chung.
Ông Araghchi muốn bác bỏ mọi cáo buộc cho rằng các nước láng giềng là mục tiêu chính của Iran, khẳng định ông đã liên lạc trực tiếp với các đối tác trong khu vực kể từ khi cuộc chiến bắt đầu.
Ông thừa nhận một số người “không hài lòng”, số khác thì “thậm chí tức giận”. Nhưng ngoại trưởng Iran không hề tỏ ra hối lỗi.
“Đây là cuộc chiến do Hoa Kỳ và Israel áp đặt lên chúng tôi,” ông nói. “Tôi mong họ hiểu rằng những gì đang diễn ra trong khu vực không phải lỗi của chúng tôi, không phải là lựa chọn của chúng tôi.”
“Họ [các đối tác vùng Vịnh] không nên gây áp lực buộc chúng tôi ngừng cuộc chiến này. Họ nên gây áp lực lên phía bên kia.”
